**ព្រះជាម្ចាស់ទ្រង់ត្រាស់ថា៖** ឱ អរជុនដែលគ្មានបាប ក្នុងលោកធម៌នេះ ខ្ញុំបានប្រកាស់ផ្លូវពីរយ៉ាងហើយកាលពីមុន។ ក្នុងផ្លូវទាំងពីរនោះ ការតាំងនៅរបស់ពួកសង្ខ្យៈ (ពួកដែលមានប្រាជ្ញា) គឺតាមរយៈយោគដោយចំណេះដឹង (ជ្នានយោគ) ហើយការតាំងនៅរបស់ពួកយោគី គឺតាមរយៈយោគនៃការងារ (កម៌យោគ)។
**ពន្យល់៖** [អរជុនមិនចង់ធ្វើសង្គ្រាម ហេតុនេះគាត់បានយល់ពាក្យ 'ពុទ្ធិ' (ប្រាជ្ញា) ដែលបង្ហាញពីសមភាពចិត្ត ថាជា 'ជ្នាន' (ចំណេះដឹង)។ ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះអង្គបានពិពណ៌នាអំពីសមភាពចិត្តមុននេះរួចហើយ ដោយប្រើពាក្យ 'ពុទ្ធិ' និង 'ពុទ្ធិយោគ' (២.៣៩, ៤៩ ជាដើម)។ ដូច្នេះ នៅទីនេះដែរ ព្រះអង្គកំពុងពិពណ៌នាអំពីសមភាពចិត្តដែលអាចទទួលបានតាមរយៈជ្នានយោគ និងកម៌យោគ។] 'អនាឃ' (គ្មានបាប) – ការពិតដែលអរជុនសួរអំពីសុភមង្គលដ៏ឧត្តមរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ គឺជាភាពគ្មានបាបរបស់គាត់។ ព្រោះនៅពេលអ្នកស្វែងរកមានបំណងខ្លាំងក្លាចំពោះសុភមង្គលរបស់ខ្លួន បាបកម្មទាំងឡាយរបស់គាត់ត្រូវបានវិនាស។ 'ក្នុងលោកធម៌នេះ ខ្ញុំបានប្រកាស់ផ្លូវពីរយ៉ាងហើយកាលពីមុន' – នៅទីនេះ ពាក្យ 'លោក' គួរតែយល់ថាជារូបកាយមនុស្ស។ ព្រោះសិទ្ធិអាចធ្វើប្រតិបត្តិទាំងពីរប្រភេទ ឬសិទ្ធិអាចក្លាយជាអ្នកស្វែងរក មានតែនៅក្នុងរូបកាយមនុស្សប៉ុណ្ណោះ។ 'និដ្ឋា' (ការតាំងនៅ/ផ្លូវ) – មានន័យថា ការបង្កើតឡើងនៅក្នុងសមភាពចិត្ត ដែលជារបស់តែមួយ ប៉ុន្តែអាចទទួលបានតាមវិធីពីរ – តាមរយៈជ្នានយោគ និងតាមរយៈកម៌យោគ។ ដើម្បីបែងចែករវាងយោគទាំងពីរនេះ ព្រះអង្គបានត្រាស់នៅក្នុងខទី៣៩ នៃជំពូកទី២ថា ប្រាជ្ញាដែលមានសមភាពនេះ ត្រូវបានពន្យល់ក្នុងបរិបទនៃសង្ខ្យយោគ (ពីខទី១១ ដល់ទី៣០) ហើយឥឡូវសូមស្តាប់អំពីវាក្នុងបរិបទនៃកម៌យោគ (ពីខទី៣៩ ដល់ទី៥៣) – "នេះត្រូវបានបញ្ជាក់ដល់អ្នកតាមទស្សនៈសង្ខ្យៈ ឥឡូវសូមស្តាប់វាតាមទស្សនៈយោគ។" ពាក្យ 'ពុរៈ' (កាលពីមុន) អាចមានន័យថា 'តាំងពីបុរាណកាលមក' ឬ 'បន្តិចមុន'។ នៅទីនេះ អត្ថន័យពាក្យនេះគឺ 'បន្តិចមុន' ពោលគឺជំពូកមុន ដែលអរជុនមានការសង្ស័យ។ ទោះបីជាផ្លូវទាំងពីរត្រូវបានចែងដាច់ដោយឡែកពីគ្នាក្នុងជំពូកមុនក៏ដោយ ក៏នៅតែមិនមានការលះបង់នូវសកម្មភាពនៅក្នុងផ្លូវណាមួយឡើយ។
ចំណុចជ្រៅជ្រះនៅទីនេះគឺ ព្រះអង្គបានបង្ហាញផ្លូវពីរ – សង្ខ្យនិដ្ឋា (ជ្នានយោគ) និងយោគនិដ្ឋា (កម៌យោគ)។ ដូចជាមានផ្លូវពីរប្រភេទនៅក្នុងលោក – 'ក្នុងលោកធម៌នេះ ផ្លូវពីរយ៉ាង' ដូច្នោះដែរ មានសត្វពីរប្រភេទនៅក្នុងលោក – 'សត្វទាំងពីរនេះក្នុងលោក' (គីតា ១៥.១៦)។ ពួកគេគឺ – ក្សរ (លោកដែលវិនាស) និងអក្សរ (អត្តាដែលមិនវិនាស)។ ការនៅស្ថិតក្នុងសមភាពចិត្តទៅនឹងជោគជ័យ និងភាពខ្សោយ ការទទួលបាន និងមិនទទួលបាន ដែលទាក់ទងនឹងក្សរ គឺ 'កម៌យោគ' ហើយការបែរចេញពីក្សរ និងស្ថិតនៅក្នុងអក្សរ គឺ 'ជ្នានយោគ'។ ទោះជាយ៉ាងណា ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងក្សរ និងអក្សរទាំងពីរ គឺមានបុរសផ្សេងទៀតមួយ ដែលត្រូវបានគេហៅថា បរមាត្មា – 'ប៉ុន្តែខុសគ្នាគឺបុរសដ៏ឧត្តម ហៅថាអត្តាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់' (១៥.១៧)។ បរមាត្មានោះគឺឆ្លងហួសពីក្សរ និងខ្ពង់ខ្ពស់ជាងអក្សរ។ ហេតុនេះ ក្នុងគម្ពីរ និងវេទ ទ្រង់ត្រូវបានគេស្គាល់ថា 'ពុរុឝោត្តម' (១៥.១៨)។ ការបួងសួងសុខចិត្តទៅកាន់បរមាត្មាបែបនោះដោយពេញទាំងអត្តភាព គឺ 'ភគវន្និដ្ឋា' (ភក្តិយោគ)។ ដូច្នេះ ជាមួយនឹងឥទ្ធិពលគ្រប់គ្រងរបស់ក្សរ កម៌យោគបន្តទៅមុខ។ ជាមួយនឹងឥទ្ធិពលគ្រប់គ្រងរបស់អក្សរ ជ្នានយោគបន្តទៅមុខ។ ហើយជាមួយនឹងឥទ្ធិពលគ្រប់គ្រងរបស់បរមាត្មា ភក្តិយោគបន្តទៅមុខ។
សង្ខ្យនិដ្ឋា និងយោគនិដ្ឋា – ទាំងពីរនេះគឺជាផ្លូវដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកស្វែងរកផ្ទាល់។ ប៉ុន្តែភគវន្និដ្ឋាមិនមែនជាផ្លូវរបស់អ្នកស្វែងរកឡើយ។ ហេតុផលគឺថា នៅក្នុងសង្ខ្យនិដ្ឋា និងយោគនិដ្ឋា អ្នកស្វែងរកមានបទពិសោធន៍ថា 'ខ្ញុំមាន' និង 'លោកមាន'។ ហេតុនេះ យោគីជ្នាន ដោយកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយលោក នៅស្ថិតក្នុងអត្តារបស់ខ្លួន។ ហើយយោគីកម៌ ដោយធ្វើឱ្យវត្ថុនៃលោក (រូបកាយ ជាដើម) ចូលរួមក្នុងសេវាកម្មដល់លោកផ្ទាល់ កាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយលោក។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងភគវន្និដ្ឋា អ្នកស្វែងរកដំបូងឡើយមិនមានបទពិសោធន៍ថា 'ព្រះមាន' ទេ ប៉ុន្តែគាត់មានសទ្ធាថា មានភាពពិតមួយ (ព្រះ) ដែលខុសគ្នាពីអត្តា និងលោកទាំងពីរ។ ដូច្នេះ ដោយសទ្ធា និងជំនឿយ៉ាងមុតមាំ ដោយទទួលយកព្រះ គាត់បួងសួងសុខចិត្តខ្លួនឯងទៅព្រះ។ ដូច្នេះ នៅក្នុងសង្ខ្យនិដ្ឋា និងយោគនិដ្ឋា 'ការដឹង' (ការវែកញែក) គឺជាចំណុចសំខាន់។ ហើយនៅក្នុងភគវន្និដ្ឋា 'ការជឿ' (សទ្ធា-ជំនឿ) គឺជាចំណុចសំខាន់។
គ្មានភាពខុសគ្នារវាងការដឹង និងការជឿទេ។ ដូចជា 'ការដឹង' គឺគ្មានការសង្ស័យ (រឹងមាំ) ដូច្នោះដែរ 'ការជឿ' ក៏គ្មានការសង្ស័យដែរ។ ក្នុងរឿងដែលត្រូវបានគេជឿ គ្មានលទ្ធភាពនៃការពិចារណានៅសល់ទេ។ ឧទាហរណ៍ 'នាងនោះជាម្តាយខ្ញុំ' – នេះគ្រាន់តែជាការជឿប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែនៅក្នុងជំនឿនេះ មិនដែលមានការសង្ស័យ មិនដែលមានចំណង់ចង់ដឹង មិនដែលត្រូវការការពិចារណាឡើយ។ ដូច្នេះ ក្នុងគីតា នៅក្នុងផ្នែកភក្តិយោគ ដែលជាកន្លែងដែលរឿងនៃការដឹងបានមក គួរតែយកវាតាមអត្ថន័យនៃការជឿតែប៉ុណ្ណោះ។ ដូចគ្នានេះដែរ នៅក្នុងផ្នែកជ្នានយោគ និងកម៌យោគ ដែលជាកន្លែងដែលរឿងនៃការជឿបានមក គួរតែយកវាតាមអត្ថន័យនៃការដឹងតែប៉ុណ្ណោះ។
សង្ខ្យនិដ្ឋា និងយោគនិដ្ឋា គឺជាឧបករណ៍ និងគោលដៅ ហើយពឹងផ្អែកលើអ្នកស្វែងរក។ ប៉ុន្តែភគវន្និដ្ឋាមិនមែនជាឧបករណ៍ និងគោលដៅទេ។ នៅក្នុងភគវន្និដ្ឋា អ្នកស្វែងរកពឹងផ្អែកលើព្រះ និងក្តីមេត្តាករុណារបស់ទ្រង់។
ការពិពណ៌នាអំពីភគវន្និដ្ឋាត្រូវបានគេឃើញនៅកន្លែងផ្សេងៗក្នុងគីតា។ ឧទាហរណ៍ – នៅក្នុងជំពូកនេះផ្ទាល់ បន្ទាប់ពីពិពណ៌នាអំពីផ្លូវទាំងពីរ បន្ទាប់មកនៅខទី៣០ ភក្តិត្រូវបានពិពណ៌នាដោយពាក្យថា 'បួងសួងសុខចិត្តសកម្មភាពទាំងអស់ចំពោះខ្ញុំ'។ ក្នុងជំពូកទី៥ផងដែរ បន្ទាប់ពីពិពណ៌នាអំពីផ្លូវទាំងពីរ នៅខទី១០ ភក្តិត្រូវបានពិពណ៌នាដោយពាក្យថា 'បានបពោ្ឈយកម៌ទាំងឡាយដល់ព្រហ្ម' ហើយនៅទីបញ្ចប់ដោយ 'អ្នកដែលជាអ្នកទទួលយកនូវយជ្ញៈ និងតបៈទាំងអស់...' ជាដើម។
'...របស់ពួកសង្ខ្យៈតាមរយៈជ្នានយោគ' – ការយល់ថា គុណធម៌ទាំងអស់ដែលកើតពីប្រក្រតី គ្រាន់តែជាការទាក់ទងគ្នានៃគុណធម៌ទាំងឡាយ សកម្មភាពទាំងអស់កើតឡើងក្នុងចំណោមគុណធម៌ និងឥន្រ្ទិយទាំងឡាយ (គីតា ៣.២៨) ហើយថា 'ខ្ញុំគ្មានទំនាក់ទំនងអ្វីជាមួយរបស់ទាំងនេះទេ' ហើយដោយវិធីនេះ លះបង់អហង្ការនៃការធ្វើជាអ្នកធ្វើក្នុងសកម្មភាពទាំងអស់ទាំងស្រុង – នេះគឺ 'ជ្នានយោគ'។ នៅដើមដំបូងនៃការបង្រៀនគីតា ខណៈពិពណ៌នាអំពីសង្ខ្យយោគ (ជ្នានយោគ) ព្រះអង្គបានវិភាគរូបកាយដែលវិនាស និងអ្នកដែលរស់នៅក្នុងរូបកាយដែលមិនវិនាស ដែល (ក្នុងគីតា ២.១៦) ក៏ត្រូវបានគេហៅថា អសត្យ និង សត្យ ដែរ។
'...របស់ពួកយោគីតាមរយៈកម៌យោគ' – ការប្រតិបត្តិតាមកាតព្វកិច្ចសកម្មភាពណាមួយដែលត្រូវបានចែងក្នុងគម្ពីរ ដែលបង្ហាញខ្លួនតាមវណ្ណៈ អាស្រម ធម្មជាតិ និងស្ថានភាពរបស់ខ្លួន ដោយបានលះបង់តម្រេក ភាពជាម្ចាស់ និងការភ្ជាប់ចិត្ត (ចំពោះសកម្មភាពនោះ និងផលរបស់វា) ទាំងស្រុង ហើយនៅស្ថិតក្នុងសមភាពចិត្តទៅនឹងជោគជ័យ និងភាពខ្សោយនៃសកម្មភាព – នេះគឺ 'កម៌យោគ'។ ព្រះអង្គបានពិពណ៌នាអំពីកម៌យោគជាចម្បងនៅក្នុងខទី៤៧ និងទី៤៨ នៃជំពូកទី២។ ក្នុងចំណោមទាំងនេះ នៅខទី៤៧ គោលការណ៍នៃកម៌យោគត្រូវបានចែង ហើយនៅខទី៤៨ វិធីសាស្រ្តក្នុងការអនុវត្តកម៌យោគត្រូវបានចែង។
★🔗
