Kutsal Rab dedi: Ey günahsız olan! Bu dünyada, daha önce söylediğim gibi iki tür inanç vardır – Sankhyalar için Jnana Yoga ile ve Yogiler için Karma Yoga ile.

**Kutsal Rab şöyle dedi: Ey günahsız Arjuna, bu insanlık dünyasında, daha önce Benim tarafımdan iki türlü bir yol bildirilmiştir. Bunlardan bilgelerin (Sankhyaların) kararlılığı Bilgi Yogası (Jnanayoga) ile, yogilerin kararlılığı ise Eylem Yogası (Karmayoga) iledir.** **Yorum:** [Arjuna savaşmak istemiyordu, bu yüzden 'Buddhi' (zihin/akıl) kelimesini, dengeyi (eşitliği) ifade eden bu kelimeyi, 'Jnana' (bilgi) olarak anlamıştı. Ancak Rab, daha önce dengeyi 'Buddhi' ve 'Buddhiyoga' (2.39, 49 vb.) kelimeleriyle tarif etmişti. Dolayısıyla burada da Rab, hem Jnanayoga hem de Karmayoga ile elde edilebilen dengeyi tarif etmektedir.] 'Anagha' (günahsız) – Arjuna'nın kendi en yüce hayrı (refahı) hakkında soru sorması bile onun günahsızlığıdır; çünkü bir hakikat arayıcısı kendi hayrına şiddetle arzu duyduğunda, onun günahları yok olur. 'Bu dünyada, daha önce Benim tarafımdan iki türlü bir yol bildirilmiştir' – Burada 'dünya' kelimesi insan bedeni olarak anlaşılmalıdır; çünkü her iki tür manevi uygulamayı yapma ehliyeti veya bir hakikat arayıcısı olma ehliyeti yalnızca insan bedeninde mevcuttur. 'Nishtha' (kararlılık/yol) – dengede (eşitlik halinde) yerleşik olmak demektir ki bu tektir, ancak iki yolla elde edilebilir – Jnanayoga ve Karmayoga ile. Bu iki Yoga arasındaki farkı belirtmek için Rab, ikinci bölümün otuz dokuzuncu ayetinde, bu dengeli zihnin Sankhyayoga bağlamında (on birinci ile otuzuncu ayetler arasında) açıklandığını ve şimdi de onu Karmayoga bağlamında (otuz dokuzuncu ile elli üçüncü ayetler arasında) dinle – "Bu sana Sankhya bakış açısından bildirildi; şimdi onu Yoga bakış açısından dinle" demiştir. 'Pura' (önce/evvel) kelimesi 'ezelden beri' veya 'biraz önce' anlamına gelebilir. Burada bu kelimenin anlamı 'biraz önce', yani önceki bölümdür ki Arjuna'nın bu konuda bir şüphesi vardır. Her iki yol da önceki bölümde ayrı ayrı belirtilmiş olmasına rağmen, yine de hiçbir yolda eylemin terk edilmesi (sırf eylemsizlik) belirtilmemiştir. Buradaki derin nokta şudur: Rab iki yol bildirmiştir – Sankhyanishtha (Jnanayoga) ve Yoganishtha (Karmayoga). Tıpkı dünyada iki tür yol olduğu gibi – 'Bu dünyada, iki türlü bir yol', aynı şekilde dünyada iki tür varlık vardır – 'Bu dünyada bu iki varlık' (Gita 15.16). Bunlar – Kshara (fani dünya) ve Akshara (fani olmayan Öz/Ben)'dır. Kshara ile ilgili olarak başarı ve başarısızlıkta, elde etme ve elde edememede dengede kalmak 'Karmayoga'dır; Kshara'dan yüz çevirip Akshara'da durmak ise 'Jnanayoga'dır. Ancak hem Kshara'dan hem de Akshara'dan üstün olan başka bir Purusha (Şahıs/Ruh) vardır ki O'na Paramatma (Yüce Ruh) denir – 'Fakat en Yüce Öz (Paramatma) denilen, O en yüksek Purusha ayrıdır' (15.17). İşte o Paramatma, Kshara'nın ötesindedir ve Akshara'dan üstündür; bu nedenle kutsal metinlerde ve Vedalarda O 'Purushottama' (En Yüce Şahıs) olarak ünlüdür (15.18). Böyle bir Paramatma'ya tüm varlığıyla tamamen teslim olmak ise 'Bhagavannishtha' (Bhaktiyoga/Bağlılık Yogası)'dır. Böylece, Kshara'nın ağır bastığı yerde Karmayoga, Akshara'nın ağır bastığı yerde Jnanayoga ve Paramatma'nın ağır bastığı yerde Bhaktiyoga ilerler. Sankhyanishtha ve Yoganishtha – bu ikisi, hakikat arayıcılarının kendilerine ait yollardır; fakat Bhagavannishtha, arayıcının kendi yolu değildir. Sebebi şudur: Sankhyanishtha ve Yoganishtha'da arayıcı, 'Ben varım' ve 'dünya var' tecrübesine sahiptir; dolayısıyla Jnanayogi, dünya ile bağını kopararak kendi Öz'ünde kalır ve Karmayogi, dünyanın nesnelerini (beden vb.) yine dünyanın hizmetinde kullanarak dünya ile bağını koparır. Fakat Bhagavannishtha'da arayıcı, başlangıçta 'Tanrı var' tecrübesine sahip değildir, ancak hem Öz'den hem de dünyadan ayrı bir Hakikat'in (Tanrı'nın) var olduğuna dair bir imanı (inancı) vardır. Bu nedenle, iman ve kesinlikle Tanrı'yı kabul ederek kendini Tanrı'ya teslim eder. Böylece, Sankhyanishtha ve Yoganishtha'da 'bilmek' (ayırt etmek) önceliklidir, Bhagavannishtha'da ise 'inanmak' (iman-kesinlik) önceliklidir. Bilmek ile inanmak arasında bir fark yoktur. Nasıl ki 'bilmek' şüpheden uzak (sağlam) ise, 'inanmak' da şüpheden uzaktır. İnanılan bir konuda, üzerinde düşünme ihtimali kalmaz. Örneğin, 'Falan benim annemdir' – bu sadece inanılır, ancak bu inançta asla bir şüphe, asla bir merak, asla bir düşünme ihtiyacı olmaz. Bu nedenle Gita'da, Bhaktiyoga bölümünde, bilme konusunun geçtiği yerlerde, sadece inanma anlamında alınmalıdır. Benzer şekilde, Jnanayoga ve Karmayoga bölümlerinde, inanma konusunun geçtiği yerlerde, sadece bilme anlamında alınmalıdır. Sankhyanishtha ve Yoganishtha araç ve amaçtır ve arayıcıya bağlıdır, fakat Bhagavannishtha bir araç ve amaç değildir. Bhagavannishtha'da arayıcı, Tanrı'ya ve O'nun lütfuna bağlıdır. Bhagavannishtha'nın tarifi Gita'da çeşitli yerlerde bulunur; örneğin – bu bölümde, iki yol tarif edildikten sonra, otuzuncu ayette bağlılık 'bütün eylemleri Bana teslim ederek' sözleriyle tarif edilir; beşinci bölümde de, iki yol tarif edildikten sonra, onuncu ayette bağlılık 'eylemleri Brahman'a arz ederek' sözleriyle ve sonunda 'Bütün kurbanların ve çilelerin tadıcısı olan O...' vb. sözlerle tarif edilir. '...Sankhyaların Jnanayoga ile' – Prakriti'den doğan bütün niteliklerin sadece nitelikler arasında etkileşimde olduğunu, bütün faaliyetlerin nitelikler ve duyular arasında cereyan ettiğini (Gita 3.28) ve 'Benim bunlarla hiçbir bağım yok' anlayışıyla, böylece bütün faaliyetlerde faillik benliğini tamamen terk etmek – işte bu 'Jnanayoga'dır. Gita öğretilerinin en başında, Sankhyayoga'yı (Jnanayoga) tarif ederken, Rab fani bedeni ve bedendeki fani olmayan sakin'i analiz etmiş, ki bu (Gita 2.16'da) Asat (hakiki olmayan) ve Sat (hakiki) olarak da adlandırılır. '...Yogilerin Karmayoga ile' – Kişinin varna'sına, ashrama'sına, tabiatına ve şartlarına göre önüne çıkan, kutsal metinlerce emredilmiş her türlü görev-eylemi, arzuyu, sahiplenmeyi ve bağlılığı (o eyleme ve sonucuna karşı) tamamen terk ederek ve eylemin başarısı ve başarısızlığında dengede kalarak yapmak – işte bu 'Karmayoga'dır. Rab, Karmayoga'yı esas olarak ikinci bölümün kırk yedinci ve kırk sekizinci ayetlerinde tarif etmiştir. Bunlardan kırk yedinci ayette Karmayoga'nın ilkesi, kırk sekizinci ayette ise Karmayoga'nın pratiğe nasıl geçirileceğinin yöntemi belirtilir.