**Mwenyezi Mungu Aliyebarikiwa Alisema:** Ewe Arjuna asiye na dhambi, katika ulimwengu huu wa kibinadamu, njia mbili zimeelezewa na Mimi hapo awali. Miongoni mwa hizi, uthabiti wa wenye hekima (Sankhya) unapatikana kupitia Yoga ya Ujuzi (Jnanayoga), na uthabiti wa Wayogi unapatikana kupitia Yoga ya Kitendo (Karmayoga).
**Ufafanuzi:** [Arjuna hakutaka kupigana, kwa hivyo alielewa neno 'Buddhi' (akili), linaloonyesha usawa wa moyo, kumaanisha 'Jnana' (ujuzi). Hata hivyo, Bwana alikuwa ameshaelezea usawa wa moyo kwa kutumia maneno 'Buddhi' na 'Buddhiyoga' (2.39, 49, n.k) hapo awali. Kwa hivyo, hapa pia, Bwana anaelezea usawa wa moyo unaopatikana kupitia Jnanayoga na Karmayoga.] 'Anagha' (asiye na dhambi) – Ukweli kwamba Arjuna anauliza kuhusu wema wake mkuu (maslahi yake bora) ndio usio kuwa na dhambi kwake; kwa sababu mtafutaji anapokuwa na hamu kubwa ya wema wake mwenyewe, dhambi zake huzimika. 'Katika ulimwengu huu, njia mbili zimeelezewa na Mimi hapo awali' – Hapa, neno 'ulimwengu' linafaa kueleweka kumaanisha mwili wa kibinadamu; kwa sababu ustahiki wa kutekeleza aina zote mbili za mazoezi ya kiroho, au ustahiki wa kuwa mtafutaji, upo tu katika mwili wa kibinadamu. 'Nishtha' (uthabiti/njia) – kumaanisha kukazwa katika usawa wa moyo, ambao ni mmoja, lakini unaweza kupatikana kwa njia mbili – kupitia Jnanayoga na kupitia Karmayoga. Ili kutofautisha kati ya Yoga hizi mbili, Bwana alisema katika mstari wa thelathini na tisa wa sura ya pili kwamba akili hii yenye usawa imeelezewa katika muktadha wa Sankhyayoga (kutoka mstari wa kumi na mmoja hadi wa thelathini), na sasa sikia kuhusu hiyo katika muktadha wa Karmayoga (kutoka mstari wa thelathini na tisa hadi wa hamsini na tatu) – "Hii imekufundishwa kutoka kwa mtazamo wa Sankhya; sasa sikia kuhusu hiyo kutoka kwa mtazamo wa Yoga." Neno 'Pura' (hapo awali) linaweza kumaanisha 'tangu enzi na nyakati' au 'muda mfupi uliopita'. Hapa, maana ya neno hili ni 'muda mfupi uliopita', yaani, sura iliyotangulia, kuhusu ambayo Arjuna ana shaka. Ingawa njia zote mbili zimetajwa tofauti katika sura iliyotangulia, hata hivyo, katika njia yoyote haijatajwa kukataa kitendo.
Hoja ya kina hapa ni kwamba Bwana ametaja njia mbili – Sankhyanishtha (Jnanayoga) na Yoganishtha (Karmayoga). Kama vile kuna aina mbili za njia ulimwenguni – 'Katika ulimwengu huu, njia mbili', vivyo hivyo, kuna aina mbili za viumbe ulimwenguni – 'Viumbe hivi viwili katika ulimwengu' (Gita 15.16). Hao ni – Kshara (ulimwengu unaoharibika) na Akshara (Nafsi isiyoharibika). Kudumisha usawa wa moyo katika mafanikio na kushindwa, kupata na kutopata kuhusu Kshara ni 'Karmayoga', na kuepuka Kshara na kukaa katika Akshara ni 'Jnanayoga'. Hata hivyo, bora kuliko Kshara na Akshara yote ni Purusha mwingine, anayeitwa Paramatma – 'Lakini tofauti ni Purusha Mkuu, anayeitwa Nafsi ya Juu Kabisa' (15.17). Paramatma huyo ni aliye juu ya Kshara na bora kuliko Akshara; kwa hivyo, katika maandiko na Veda, anajulikana kama 'Purushottama' (15.18). Kujikabidhi kabisa kwa Paramatma kama huyo kwa kiumbe chote ni 'Bhagavannishtha' (Bhaktiyoga). Kwa hivyo, kwa mwingiliano mkubwa wa Kshara, Karmayoga inaendelea; kwa mwingiliano mkubwa wa Akshara, Jnanayoga inaendelea; na kwa mwingiliano mkubwa wa Paramatma, Bhaktiyoga inaendelea.
Sankhyanishtha na Yoganishtha – njia hizi mbili ni za watafutaji wenyewe; lakini Bhagavannishtha sio njia ya mtafutaji mwenyewe. Sababu ni kwamba katika Sankhyanishtha na Yoganishtha, mtafutaji ana uzoefu kwamba 'mimi nipo' na 'ulimwengu upo'; kwa hivyo, Mjnanayogi, akiikata unganisho na ulimwengu, hukaa katika Nafsi yake mwenyewe, na Mkarmayogi, kwa kutumia vitu vya ulimwengu (mwili, n.k) katika utumishi wa ulimwengu wenyewe, hukata unganisho na ulimwengu. Lakini katika Bhagavannishtha, mtafutaji hawi na uzoefu wa kwanza kwamba 'Mungu yupo', lakini ana imani kwamba kuna Ukweli (Mungu) tofauti na Nafsi na ulimwengu wote. Kwa hivyo, kwa imani na hakika, akikubali Mungu, hujikabidhi kwa Mungu. Kwa hivyo, katika Sankhyanishtha na Yoganishtha, 'kujua' (utambuzi) ndio msingi, na katika Bhagavannishtha, 'kuamini' (imani-hakika) ndio msingi.
Hakuna tofauti kati ya kujua na kuamini. Kama vile 'kujua' kunavyo kuwa bila shaka (thabiti), ndivyo 'kuamini' kunavyo kuwa bila shaka. Katika jambo linaloaminika, hakuna uwezekano wa kufikiria tena. Kwa mfano, 'Fulani ni mama yangu' – hii inaaminika tu, lakini katika imani hii, hakuna shaka kamwe, hakuna udadisi kamwe, hakuna haja kamwe ya kufikiria tena. Kwa hivyo, katika Gita, katika sehemu ya Bhaktiyoga, ambapo jambo la kujuja limetokea, linapaswa kuchukuliwa kwa maana ya kuamini tu. Vile vile, katika sehemu za Jnanayoga na Karmayoga, ambapo jambo la kuamini limetokea, linapaswa kuchukuliwa kwa maana ya kujua tu.
Sankhyanishtha na Yoganishtha ni njia na malengo na zinategemea mtafutaji, lakini Bhagavannishtha sio njia wala lengo. Katika Bhagavannishtha, mtafutaji hutegemea Mungu na neema yake.
Maelezo ya Bhagavannishtha yanapatikana katika sehemu mbalimbali za Gita; kwa mfano – katika sura hii hii, baada ya kuelezea njia mbili, kisha katika mstari wa thelathini, ibada inaelezewa kwa maneno 'kukabidhi matendo yote Kwangu'; katika sura ya tano pia, baada ya kuelezea njia mbili, katika mstari wa kumi, ibada inaelezewa kwa maneno 'baada ya kutoa matendo kwa Brahman' na mwishoni kwa 'Yeye ambaye ni mwenye kufurahia dhabihu na mafumbo yote...', n.k.
'...ya Wasankhya kupitia Jnanayoga' – Kuelewa kwamba sifa zote zilizozaliwa na Prakriti zinashirikiana tu kati ya sifa, shughuli zote zinatokea kati ya sifa na hisia (Gita 3.28), na kwamba 'Mimi sina uhusiano wowote na hizi', na kwa hivyo kukataa kabisa ubinafsi wa wenye kutenda katika shughuli zote – hii ndiyo 'Jnanayoga'. Mwanzoni kabisa mwa mafundisho ya Gita, wakati wa kuelezea Sankhyayoga (Jnanayoga), Bwana alichambua mwili unaoharibika na mkazi asiyeharibika katika mwili, ambao (katika Gita 2.16) pia unaitwa Asat na Sat.
'...ya Wayogi kupitia Karmayoga' – Kutekeleza kitendo chochote cha wajibu kilichowekwa na maandiko kinachojitokeza kulingana na varna, ashrama, asili, na hali ya mtu, baada ya kukataa kabisa tamaa, umiliki, na mshikamano (kuhusu kitendo hicho na matunda yake), na kudumisha usawa wa moyo katika mafanikio na kushindwa kwa kitendo – hii ndiyo 'Karmayoga'. Bwana alielezea Karmayoga hasa katika mistari ya arobaini na saba na arobaini na nane ya sura ya pili. Miongoni mwa hizi, katika mstari wa arobaini na saba, kanuni ya Karmayoga imetajwa, na katika mstari wa arobaini na nane, njia ya kuleta Karmayoga katika utekelezaji imetajwa.
★🔗
