**៣.៧ ឱ អរជុន! បុគ្គលណា ដែលគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយដោយចិត្ត ហើយមិនប្រកាន់ខ្ជាប់ សិក្សាយោគកម្មតាមឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ បុគ្គលនោះជាអ្នកប្រសើរជាង ។**
**ពន្យល់:** ពាក្យ 'តុ' (តែ) នៅទីនេះ ត្រូវបានផ្តល់ឡើងពីទស្សនៈនៃការប្រកាសថា អ្នកដែលធ្វើសកម្មភាពដោយមិនប្រកាន់ខ្ជាប់ គឺប្រសើរជាង មិនត្រឹមតែប្រៀបធៀបនឹងពួកពុតត្បុតប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងប្រសើរជាងយោគីសង្ខ្យាទៀតផង ។ 'អរជុន' មានន័យថា 'បរិសុទ្ធ' ។ នៅទីនេះ ដោយការហៅឈ្មោះ 'អរជុន' ព្រះអាទិត្យបង្ហាញពីអារម្មណ៍នេះថា៖ "អ្នកមានចិត្តបរិសុទ្ធ ហេតុនេះ សេចក្តីសង្ស័យនេះទាក់ទងនឹងសកម្មភាពដែលត្រូវធ្វើ អាចស្ថិតនៅក្នុងចិត្តអ្នកបានយ៉ាងដូចម្តេច?" មានន័យថា សេចក្តីសង្ស័យនេះមិនអាចនៅជាប់ជានិរន្តរនៅក្នុងអ្នកបានទេ ។
'យស្ត្វិន្ទ្រិយាណិ មនសា និយម្យ' – នៅទីនេះ ពាក្យ 'មនសា' (ដោយចិត្ត) សំដៅលើឧបករណ៍ខាងក្នុងទាំងមូល (មនោ, ពុទ្ធិ, ចិត្ត និងអហង្ការ) ហើយពាក្យ 'ឥន្ទ្រិយាណិ' (ឥន្ទ្រិយ) សំដៅលើឥន្ទ្រិយទាំងដប់ ដូចជាពាក្យ 'កម្មិន្ទ្រិយាណិ' (កម្មិន្ទ្រិយ) ដែលបានប្រើក្នុងខទី៦ ។ ការគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយដោយចិត្ត មានន័យថា ការយល់ដឹងតាមរយៈពុទ្ធិវិចារណាថា "ខ្ញុំគ្មានទំនាក់ទំនងអ្វីជាមួយចិត្ត និងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយឡើយ" ។ នៅពេលគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយដោយចិត្ត ឥន្ទ្រិយទាំងនោះបាត់បង់ការតស៊ូដោយឯករាជ្យ មានន័យថា ពួកវាក្លាយជាអ្វីដែលត្រូវបានអនុវត្តនៅកន្លែងណាដែលម្នាក់ចង់អនុវត្ត ហើយដកខ្លួនចេញពីកន្លែងណាដែលម្នាក់ចង់ដកខ្លួន ។ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង តែនៅពេលដែលអារម្មណ៍នៃ 'ជារបស់ខ្ញុំ' (មមតា) ចំពោះពួកវាគ្មានស្ទើរតែសោះ ។ ក្នុងខទី១១ នៃជំពូកទី១២ ក៏មានពោលអំពីការគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រិយសម្រាប់យោគីកម្មដែរ – 'សវកម្មផលត្យាគំ តតះ កុរុ យតាត្មវាន' (ហេតុនេះ ចូរធ្វើសកម្មភាពដោយចិត្តដែលបានគ្រប់គ្រងខ្លួន លះបង់ផលទាំងអស់នៃសកម្មភាព) ។ សេចក្តីខ្លឹមសារគឺថា យោគកម្មត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈឥន្ទ្រិយដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងប៉ុណ្ណោះ ។
ក្នុងខមុន (ទី៦) ព្រះអាទិត្យបានប្រើពាក្យ 'សំយម្យ' (ការទប់ស្កាត់) ដើម្បីនិយាយអំពីការទប់ស្កាត់ឥន្ទ្រិយដោយបង្ខំក្នុងបរិបទនៃភាពពុតត្បុត ប៉ុន្តែនៅទីនេះ ពាក្យ 'និយម្យ' (ការគ្រប់គ្រងតាមវិន័យ) និយាយអំពីការគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រិយទៅតាមបទបញ្ជានៃគម្ពីរ (ដកពួកវាចេញពីអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់ ហើយឱ្យពួកវាចូលរួមក្នុងករណីយកិច្ចដែលត្រូវបានចែងនៅក្នុងគម្ពីរ) ។ នៅពេលដែលមានការគ្រប់គ្រងតាមវិន័យ ការទប់ស្កាត់ឥន្ទ្រិយកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិ ។
'អសក្តៈ' (មិនប្រកាន់ខ្ជាប់)៖ ការប្រកាន់ខ្ជាប់កើតឡើងនៅកន្លែងពីរ – (១) ក្នុងសកម្មភាព និង (២) ក្នុងផលរបស់វា ។ ទោសទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងការប្រកាន់ខ្ជាប់តែមួយគត់ មិនមែននៅក្នុងសកម្មភាព ឬផលរបស់វាឡើយ ។ យោគមិនអាចសម្រេចបាន ខណៈដែលការប្រកាន់ខ្ជាប់នៅសេសសល់ ។ មានតែនៅពេលលះបង់ការប្រកាន់ខ្ជាប់ យោគទើបត្រូវបានសម្រេច ។ ហេតុនេះ អ្នកស្វែងរកមិនគួរលះបង់សកម្មភាពទេ ប៉ុន្តែគួរលះបង់តែការប្រកាន់ខ្ជាប់ទៅលើពួកវាប៉ុណ្ណោះ ។ ដោយមិនបានអនុវត្តសកម្មភាពដែលត្រូវធ្វើដោយព្យាយាម និងដោយស្មោះត្រង់ ខណៈដែលមិនប្រកាន់ខ្ជាប់ ម្នាក់មិនអាចកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយសកម្មភាពបានទេ ។ អ្នកស្វែងរកអាចរួចផុតពីការប្រកាន់ខ្ជាប់បាន តែនៅពេលដែលគាត់មិនចាត់ទុករាងកាយ ឥន្ទ្រិយ ចិត្ត និងពុទ្ធិថា 'ជារបស់ខ្ញុំ' ឬ 'សម្រាប់ខ្ញុំ' ទេ ប៉ុន្តែចាត់ទុកពួកវាថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់លោក និងសម្រាប់លោកតែមួយគត់ ហើយព្យាយាមអនុវត្តករណីយកិច្ចដើម្បីសុភមង្គលរបស់លោក ។ នៅពេលគាត់អនុវត្តសកម្មភាពទាំងអស់មិនមែនសម្រាប់ខ្លួនគាត់ទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់សុភមង្គលអ្នកដទៃតែមួយគត់ ការប្រកាន់ខ្ជាប់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ទៅលើផលកម្មកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិ ។
ពីសកម្មភាពធម្មតាដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយកម្មិន្ទ្រិយ រហូតដល់សកម្មភាពទាំងអស់រួមទាំងការពិចារណា និងសមាធិ គ្មានទំនាក់ទំនងអ្វីជាមួយធម្មជាតិពិតរបស់យើងទេ (គីតា ៥.១១) ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទោះបីជាមិនប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងធម្មជាតិរបស់វាក៏ដោយ ព្រលឹងបុគ្គលនេះផ្ទាល់បង្កើតការប្រកាន់ខ្ជាប់ និងបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយលោក ។ មហិមាភាពពិតនៃយោគីកម្ម គឺស្ថិតនៅក្នុងការរួចផុតពីការប្រកាន់ខ្ជាប់ពិតប្រាកដមែន ។ ការមិនប្រាថ្នាផលអ្វីដែលទទួលបានពីសកម្មភាព មានន័យថា ការក្លាយជាមិនប្រកាន់ខ្ជាប់ទាំងស្រុង គឺជាការរួចផុតពីការប្រកាន់ខ្ជាប់ ។ មនុស្សធម្មតាចូលរួមក្នុងការងារណាមួយ តែសម្រាប់ការបំពេញបំណងប្រាថ្នារបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែអ្នកស្វែងរកចូលរួមក្នុងការងារណាមួយ ដោយមានគោលបំណងតែមួយគត់គឺលះបង់ការប្រកាន់ខ្ជាប់ ។ អ្នកស្វែងរកបែបនេះត្រូវបានគេហៅថា 'អសក្តៈ' នៅទីនេះ ។
នៅពេលដែលយោគីញាណ និងយោគីកម្មទាំងពីរលះបង់បំណងប្រាថ្នាចំពោះផល និងការប្រកាន់ខ្ជាប់ នោះយោគកម្មបង្ហាញថាងាយស្រួលជាងយោគញាណ ។ មូលហេតុគឺថា យោគីកម្មបន្ទាប់មកមិនត្រូវការការអនុវត្តខាងព្រហ្មញ្ញសាសនាផ្សេងទៀតទេ ខណៈដែលយោគីញាណត្រូវការយោគកម្ម (អនុវត្តសកម្មភាពដោយគ្មានបំណងប្រាថ្នា) ដើម្បីលុបបំបាត់អហង្ការនៃរាងកាយ និងការប្រកាន់ខ្ជាប់ទៅលើវត្ថុនៃសកម្មភាព (៥.៦, ១៥.១១) ។ ក្នុងយោគកម្ម ការលះបង់ការប្រកាន់ខ្ជាប់គឺជាបឋម ដែលតាមរយៈនោះយោគីកម្មទទួលបានសមភាព ។ ហេតុនេះ ព្រះអាទិត្យមានបន្ទូលថា គ្មានតម្រូវការលះបង់សកម្មភាពទេ ផ្ទុយទៅវិញ មានតែតម្រូវការអនុវត្តសកម្មភាពដោយមិនប្រកាន់ខ្ជាប់ប៉ុណ្ណោះ ។ ថាតើសកម្មភាពគួរតែត្រូវលះបង់ឬអត់ តាមពិតមិនមែនជាគោលការណ៍នៃគីតាទេ ។ យោងតាមគីតា មានតែការប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងសកម្មភាព (ដែលជាបុព្វហេតុនៃទោស) ដែលត្រូវលះបង់ ។ ក្នុងយោគកម្ម 'កម្ម' (សកម្មភាព) គឺតែងតែសម្រាប់សុភមង្គលអ្នកដទៃ ហើយ 'យោគ' (សហយោគ) គឺសម្រាប់ខ្លួនឯង ។ អរជុនចាត់ទុកសកម្មភាពថា 'សម្រាប់ខ្លួនគាត់' នោះហើយជាមូលហេតុដែលករណីយកិច្ចក្នុងទម្រង់នៃសង្គ្រាមបង្ហាញខ្លួនថាគួរឱ្យខ្លាចសម្រាប់គាត់ ។ លើការនេះ ព្រះអាទិត្យបញ្ជាក់ថា វាគឺជាការប្រកាន់ខ្ជាប់តែមួយគត់ដែលគួរឱ្យខ្លាច មិនមែនសកម្មភាពទេ ។
'កម្មិន្ទ្រិយៈ កម្មយោគំ អារភតេ' – ដូចជានៅក្នុងផ្នែកដំបូងនៃខនេះផ្ទាល់ ពាក្យ 'ឥន្ទ្រិយាណិ' មានន័យថា ឥន្ទ្រិយទាំងដប់ ដូច្នោះដែរ នៅទីនេះ ពាក្យ 'កម្មិន្ទ្រិយៈ' គួរតែត្រូវបានយល់ថាសំដៅលើឥន្ទ្រិយទាំងដប់ ។ ប្រសិនបើតាមពាក្យ 'កម្មិន្ទ្រិយៈ' គេយកតែដៃ ជើង វាចា ជាដើម នោះតើសកម្មភាពអាចកើតឡើងដោយមិនមើល មិនស្តាប់ និងមិនពិចារណាដោយចិត្តបានយ៉ាងដូចម្តេច? ហេតុនេះ នៅទីនេះ ឧបករណ៍ទាំងអស់ មានន័យថា ឧបករណ៍ខាងក្នុង និងខាងក្រៅ ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកម្មិន្ទ្រិយដែរ ពីព្រោះសកម្មភាពត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈពួកវាទាំងអស់ ។ នៅពេលសកម្មភាពត្រូវបានអនុវត្តមិនមែនសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់សុភមង្គលអ្នកដទៃ វាត្រូវបានគេហៅថា យោគកម្ម ។ ការអនុវត្តសកម្មភាពសម្រាប់ខ្លួនឯងបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយសកម្មភាព និងផលរបស់វា ហើយការអនុវត្តសកម្មភាពមិនមែនសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដទៃបង្កើតទំនាក់ទំនងនៃសកម្មភាព និងផលរបស់វាជាមួយអ្នកដទៃ ហើយទំនាក់ទំនងនៃអត្តព្រហ្មញ្ញជាមួយខ្លួនឯង ដែលជាអមតៈ ។ ដូច្នេះ ការអនុវត្តករណីយកិច្ចដែលមកតាមកន្លែង ពេលវេលា ស្ថានភាព ជាដើម ដោយមានទស្សនៈមិនរកស៊ីគឺជាការចាប់ផ្តើមនៃយោគកម្ម ។ អ្នកស្វែងរកយោគីកម្មមានពីរប្រភេទ៖
(១) អ្នកដែលកម្លាំងជំរុញឱ្យធ្វើសកម្មភាព ការប្រកាន់ខ្ជាប់ និងចំណាប់អារម្មណ៍មាន ប៉ុន្តែបំណងប្រាថ្នាចំពោះសុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួនគឺជាបឋម ។ សម្រាប់អ្នកស្វែងរកបែបនេះ គ្មានតម្រូវការចាប់ផ្តើមសកម្មភាពថ្មីទេ ។ សម្រាប់គាត់ មានតែតម្រូវការប្រើប្រាស់ស្ថានភាពដែលបានមកដល់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណោះ ។
(២) អ្នកដែលបំណងប្រាថ្នាចំពោះសុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួនមិនមែនជាបឋមទេ ហើយដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងក្លាជាងមុនក្នុងការបម្រើលោក ផ្តល់ឱ្យវានូវសុភមង្គល និងកែទម្រង់សង្គម ដូច្នេះវាកើតឡើងនៅក្នុងចិត្តរបស់គាត់ថា ប្រសិនបើការងារនេះនិងនោះត្រូវបានធ្វើ អ្នកជាច្រើនអាចត្រូវបានបម្រើ សង្គមអាចត្រូវបានកែទម្រង់ ជាដើម ។ ប្រសិនបើអ្នកស្វែងរកបែបនេះសូម្បីតែចាប់ផ្តើមសកម្មភាពថ្មី ក៏គ្មានគ្រោះថ្នាក់ដែរ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពថ្មីគួរតែត្រូវបានចាប់ផ្តើម តែសម្រាប់គោលបំណងលុបបំបាត់ការប្រកាន់ខ្ជាប់ទៅលើសកម្មភាពប៉ុណ្ណោះ ។
ក្នុងគីតា ព្រះអាទិត្យបានមានបន្ទូលទៅកាន់អរជុនឱ្យប្រើប្រាស់ស្ថានភាពដែលបានមកដល់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះនៅក្នុងអរជុន បំណងប្រាថ្នាចំពោះសុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់គឺជាបឋម (គីតា ២.៧, ៣.២,
★🔗
