1.19. പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ ശംഖനാദം ആകാശഭൂമികളിൽ മുഴങ്ങി, അനീതിയായി രാജ്യം കൈക്കലാക്കിയ ദുര്യോധനനും അവന്റെ കൂട്ടരുടെയും ഹൃദയങ്ങളെ തുളച്ചുകടന്നു.
വ്യാഖ്യാനം: പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ ശംഖനാദം അത്യന്തം വിപുലവും ഗംഭീരവും ഉന്നതവും ഭയങ്കരവുമായിരുന്നതിനാൽ ഭൂമിയും ആകാശവും ഇടയിലുള്ള അന്തരീക്ഷം മുഴുവൻ അതിന്റെ മുഴക്കത്തിൽ പ്രതിധ്വനിച്ചു. അനീതിയായി രാജ്യം കൈക്കലാക്കിയവരുടെയും അവരെ പിന്തുണച്ച നാടുവാഴികളുടെയും ഹൃദയങ്ങളെയാണ് ആ ശബ്ദം തുളച്ചത്. ശംഖനാദം അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഉണ്ടാക്കിയ വേദന ഒരു ആയുധം ഏൽപ്പിച്ച വേദനയോട് സമാനമായിരുന്നു എന്നർത്ഥം. ആ ശംഖധ്വനി കൗരവസൈന്യത്തിന്റെ ഹൃദയങ്ങളിലെ യുദ്ധോത്സാഹവും ശക്തിയും ദുർബലപ്പെടുത്തി, അവരുടെ ഉള്ളിൽ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം ജനിപ്പിച്ചു.
ധൃതരാഷ്ട്രനോടാണ് സഞ്ജയൻ ഈ വിവരങ്ങൾ പറയുന്നത്. "ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ ഹൃദയം തുളച്ചു" എന്ന് സഞ്ജയൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മുമ്പിൽ പറയുന്നത് ആചാരപരമോ യുക്തിപരമോ ആയി തോന്നുന്നില്ല. അതിനാൽ, 'ധാർതരാഷ്ട്രർ' എന്ന് പറയുന്നതിന് പകരം 'നിന്റെ പുത്രന്മാരുടെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ' (താവകീനാം) എന്ന് പറയുന്നതാണ് ആചാരപരം. ഈ വീക്ഷണത്തിൽ നിന്ന്, 'ധാർതരാഷ്ട്രാണാം' എന്ന പദത്തിന് 'അനീതിയായി രാജ്യം പിടിച്ചുനിന്നവർ' എന്ന അർത്ഥം എടുക്കുന്നത് യുക്തിപരവും ആചാരപരവുമാണ്. അവരുടെ ഹൃദയം തുളച്ചത് നേരെമറിച്ച് അവർ അനീതിയുടെ വശം പിടിച്ചതിനാലാണ് എന്ന കാര്യത്തിൽ നിന്നും ഈ അർത്ഥം യുക്തിപരമായി തോന്നുന്നു.
ഇവിടെ ഒരു സംശയം ഉദിക്കുന്നു: പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണി പടജ്ജനങ്ങളുള്ള കൗരവസൈന്യത്തിന്റെ ശംഖാദി വാദ്യങ്ങൾ പാണ്ഡവസൈന്യത്തിൽ യാതൊരു പ്രഭാവവും ചെലുത്തിയില്ല, എന്നാൽ ഏഴ് അക്ഷൗഹിണി പടജ്ജനങ്ങളുള്ള പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ ശംഖധ്വനി കേട്ടപ്പോൾ, എന്തുകൊണ്ടാണ് കൗരവസൈന്യത്തിന്റെ ഹൃദയങ്ങൾ അതിന്റെ ശബ്ദത്താൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ടത്? ഇതിന്റെ സമാധാനം: അധർമ്മം, പാപം, അനീതി എന്നിവ ഇല്ലാത്തവരുടെ – അതായത് ധർമ്മപൂർവ്വം തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം നിർവ്വഹിക്കുന്നവരുടെ – ഹൃദയം ബലമുള്ളതാണ്; അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഭയമില്ല. നീതിയുടെ വശം പിടിക്കുന്നത് അവർക്ക് ഉത്സാഹവും വീര്യവും നൽകുന്നു. വനവാസത്തിനു മുമ്പുതന്നെ പാണ്ഡവർ ധർമ്മപൂർവ്വം ഭരിച്ചിരുന്നു, വനവാസത്തിനുശേഷം കൗരവരിൽ നിന്ന് വ്യവസ്ഥപ്രകാരം ധർമ്മപൂർവ്വം തങ്ങളുടെ രാജ്യം ചോദിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ, അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഭയമുണ്ടായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഉത്സാഹവും വീര്യവുമുണ്ടായിരുന്നു. പാണ്ഡവരുടെ പക്ഷം ധർമ്മത്തിന്റെ പക്ഷമായിരുന്നു എന്നർത്ഥം. ഇക്കാരണത്താൽ, പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണി പടജ്ജനങ്ങളുള്ള കൗരവസൈന്യത്തിന്റെ വാദ്യഘോഷം പാണ്ഡവസൈന്യത്തിൽ യാതൊരു പ്രഭാവവും ചെലുത്തിയില്ല. എന്നാൽ, അധർമ്മം, പാപം, അനീതി മുതലായവ ചെയ്യുന്നവരുടെ ഹൃദയം സ്വാഭാവികമായി ദുർബലമാണ്. നിർഭയത്വവും നിസ്സംശയത്വവും അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. അവർ തന്നെ ചെയ്ത പാപവും അനീതിയും തന്നെ അവരുടെ ഹൃദയത്തെ ദുർബലമാക്കുന്നു. അധർമ്മം അധാർമ്മികനെ തിന്നുന്നു. ദുര്യോധനൻ മുതലായവർ അനീതിയായി പാണ്ഡവരെ കൊല്ലാൻ പല ശ്രമങ്ങളും നടത്തിയിരുന്നു. വഞ്ചനയിലൂടെയും അനീതിയിലൂടെയും അവർ പാണ്ഡവരുടെ രാജ്യം കൈക്കലാക്കി അവർക്ക് വലിയ കഷ്ടത ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ, അവരുടെ ഹൃദയം ദുർബലവും ക്ഷീണവുമായിരുന്നു. കൗരവരുടെ പക്ഷം അധർമ്മത്തിന്റെ പക്ഷമായിരുന്നു എന്നർത്ഥം. അതിനാൽ, ഏഴ് അക്ഷൗഹിണി പടജ്ജനങ്ങളുള്ള പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ ശംഖധ്വനി അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ തുളച്ചുകടന്ന് അവർക്ക് കടുത്ത വേദന ഉണ്ടാക്കി.
ഈ സന്ദർഭത്തിൽ നിന്ന് സാധകൻ എച്ച്റ്റരിക്കപ്പെടണം: തന്റെ ശരീരം, വാക്ക്, മനസ്സ് എന്നിവ വഴി അനീതിയും അധർമ്മവും അടങ്ങിയ യാതൊരു പ്രവൃത്തിയിലും അവൻ ഒരിക്കലും ഏർപ്പെടരുത്. അനീതിയും അധർമ്മവും നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തി ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയം ദുർബലവും ക്ഷീണവുമാക്കുന്നു. അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഭയം ജനിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ലങ്കാധിപതിയായ രാവണനെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ അതേ രാവണൻ തന്നെ, സീതയെ അപഹരിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ ഭയത്തോടെ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും നോക്കുന്നു. അതിനാൽ, സാധകൻ അനീതിയും അധർമ്മവും അടങ്ങിയ പ്രവൃത്തിയിൽ ഒരിക്കലും ഏർപ്പെടരുത്.
സന്ധി: ഒന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ പുത്രന്മാരെയും പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെയും കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. രണ്ടാം ശ്ലോകം മുതൽ ഈ പത്തൊൻപതാം ശ്ലോകം വരെ സഞ്ജയൻ അതിനുള്ള ഉത്തരം നൽകി. ഇനി, അടുത്ത ശ്ലോകം മുതൽ സഞ്ജയൻ ഭഗവദ്ഗീതയുടെ അവതരണത്തിന്റെ സന്ദർഭം ആരംഭിക്കുന്നു.
★🔗
