Sanjaja rzekł: O potomku dynastii Bharata, o Królu! Gdy Arjuna, pogromca snu, tak przemówił, wszechwiedzący Pan Śri Kryszna, ustawiwszy doskonały rydwan pomiędzy dwiema armiami, naprzeciw Bhiszmy – dziadka i Drony – nauczyciela, oraz wobec wszystkich królów, tak powiedział: „O Partha, spójrz na tych zebranych tu Kuru”.
1.24. Komentarz: „Przez Gudakeszę” – Słowo „Gudakesza” ma dwa znaczenia: (1) „Guda” oznacza skręcone lub zwinięte, a „kesza” oznacza włosy. Ten, którego włosy na głowie są skręcone, czyli kręcone, nazywany jest „Gudakeszą”. (2) „Gudaka” oznacza sen, a „isza” oznacza pan. Ten, kto jest panem snu, czyli ten, kto może spać lub nie – ten, kto ma kontrolę nad snem, nazywany jest „Gudakeszą”. Włosy Ardżuny były kręcone i miał on władzę nad snem; dlatego nazywany jest „Gudakeszą”.
„Tak wezwany” – Pan słucha słów tego bhakty, który nie jest niewolnikiem przyjemności snu i gnuśności, który nie jest niewolnikiem uciech zmysłowych, lecz jest wyłącznie sługą (bhaktą) Pana; nie tylko słucha, ale także wypełnia jego polecenie. Dlatego otrzymawszy polecenie od swego przyjaciela i bhakty Ardżuny, wszechwiedzący Pan Śri Kryszna ustawił rydwan Ardżuny pomiędzy dwiema armiami.
„Hriszikesza” – Zmysły nazywane są „Hriszika”. Ten, kto jest Iszą, panem, zmysłów, nazywany jest Hriszikeszą. Intencją użycia „Hriszikeszy” w dwudziestym pierwszym wersecie i tutaj jest to, że Ten, który jest pobudzaczem umysłu, intelektu, zmysłów itd., Ten, który wszystkim rozkazuje, ten właśnie wszechwiedzący Pan stał się tu tym, który wypełnia polecenie Ardżuny! Jak ogromna jest Jego łaska wobec Ardżuny!
„Ustawiwszy doskonały rydwan pomiędzy dwiema armiami” – W pustej przestrzeni pomiędzy dwiema armiami Pan ustawił doskonały rydwan Ardżuny.
„Naprzeciw Bhiszmy i Drony oraz wszystkich władców ziemi” – Pan, z niezwykłą zręcznością, ustawił ten rydwan w takim miejscu, z którego Ardżuna mógł ujrzeć przed sobą Bhiszmę – dziadka, związanego więzami rodzinnymi; Dronę – nauczyciela, związanego więzią wiedzy; oraz głównych królów armii Kaurawów.
„Rzekł: O Partha, spójrz na tych zebranych tu Kuru” – Termin „Kuru” obejmuje zarówno synów Dhritarasztry, jak i synów Pandu, ponieważ obie linie są potomkami dynastii Kuru. Intencją powiedzenia „spójrz na tych zebranych Kuru” jest to, aby na ich widok w Ardżunie obudziło się uczucie, że my wszyscy jesteśmy jednością! Czy należą do tej strony, czy do tamtej; czy są dobrzy, czy źli; czy cnotliwi, czy występni – wszyscy są moimi krewnymi. W konsekwencji uśpione w Ardżunie rodzinne przywiązanie, przepełnione poczuciem posiadania, stałoby się przebudzone, a wraz z przebudzeniem tej iluzji Ardżuna stałby się pytającym, aby użyć Ardżuny jako narzędzia dla przekazania wielkich nauk Gity dla dobra przyszłych istot w Kali Judze – to właśnie z tą intencją Pan powiedział tutaj: „Spójrz na tych zebranych Kuru”. W przeciwnym razie Pan mógł powiedzieć: „Spójrz na tych zebranych tu synów Dhritarasztry”; ale powiedzenie tego wzbudziłoby w Ardżunie ducha walki, a tym samym nie zaistniałaby okazja do objawienia się Gity! Nie zostałaby też usunięta uśpiona rodzinna iluzja w Ardżunie, której usunięcie Pan uważa za swą odpowiedzialność. Podobnie jak gdy pojawia się wrzód, lekarze najpierw starają się go doprowadzić do dojrzałości, a gdy dojrzeje, przecinają go i oczyszczają; podobnie Pan najpierw budzi iluzję ukrytą w bhakcie, a następnie ją wykorzenia. Tutaj również Pan budzi iluzję ukrytą w Ardżunie, mówiąc „Spójrz na Kuru”, którą później zniszczy poprzez Swe nauki.
Ardżuna powiedział: „Pozwól mi ich ujrzeć” – „Bym mógł ich obserwować” (1.22) i „Bym mógł spojrzeć” (1.23); dlatego nie było potrzeby, aby Pan mówił tutaj: „Spójrz” (ty zobacz). Pan powinien był jedynie ustawić rydwan. Jednakże Pan, ustawiwszy rydwan, powiedział „Spójrz na Kuru” konkretnie po to, aby obudzić iluzję Ardżuny.
Istnieje wielka różnica między przywiązaniem rodzinnym a miłością boską. Gdy w rodzinie istnieje przywiązanie przepełnione poczuciem posiadania, nie bierze się nawet pod uwagę wad rodziny; raczej utrzymuje się uczucie, że „oni są moi”. Podobnie, gdy Pan ma szczególną miłość do bhakty, Pan nie bierze nawet pod uwagę wad bhakty; raczej utrzymuje się uczucie, że „on jest mój jedynie”. W przywiązaniu rodzinnym pierwszoplanowe są działanie i przedmiot (ciało itd.); w miłości boskiej pierwszoplanowe jest uczucie. W przywiązaniu rodzinnym pierwszoplanowa jest niewiedza (iluzja); w miłości boskiej pierwszoplanowa jest zażyłość. W przywiązaniu rodzinnym jest ciemność; w miłości boskiej jest światło. W przywiązaniu rodzinnym człowiek zaniedbuje obowiązek; w miłości boskiej, z powodu pochłonięcia, może nastąpić zapomnienie w wypełnianiu obowiązku, ale bhakta nigdy nie zaniedbuje obowiązku. W przywiązaniu rodzinnym pierwszoplanowi są członkowie rodziny; w miłości boskiej pierwszoplanowy jest Pan.
Związek: W poprzednim wersecie Pan kazał Ardżunie spojrzeć na Kuru. To, co wydarzyło się potem, opisuje Sandżaja w kolejnych wersetach.
★🔗
