2.34. I wszystkie istoty będą na zawsze mówić o twojej hańbie, to znaczy będą cię potępiać. Taka hańba jest bardziej bolesna niż śmierć dla człowieka szanowanego.
Komentarz: „A istoty będą opowiadać o twojej niezniszczalnej hańbie” — Nawet zwykłe istoty, takie jak ludzie, dewowie, jakszowie, rakszasi itd., które nie mają z tobą szczególnej więzi — to znaczy nie są ani twoimi przyjaciółmi, ani wrogami — również będą mówić o twojej hańbie i złej sławie, mówiąc: „Patrzcie! Jakim tchórzem był Ardżuna, że odwrócił się od swojej dharmy Kszatrijów. Uważano go za tak dzielnego, ale w chwili bitwy ujawniło się jego tchórzostwo, o którym inni nawet nie wiedzieli”; i tak dalej.
Implikacja słowa „twojej” jest taka, że twoja hańba rozprzestrzeni się nawet w światach niebiańskich, śmiertelnych i podziemnych, gdzie ugruntowana jest twoja sława. Znaczenie „niezniszczalnej” jest takie, że im bardziej człowiek jest znany ze swojej doskonałości, tym trwalsza staje się jego sława i niesława.
„Dla tego, kto był szanowany, hańba jest gorsza niż śmierć” — W pierwszej połowie wersu Pan opisał, jak zwykłe istoty będą potępiać Ardżunę. Teraz, w drugiej połowie, stwierdza ogólną prawdę, która ma zastosowanie do wszystkich.
Z punktu widzenia światowego, gdy człowiek uważany za wybitnego, którego ludzie darzą wysokim szacunkiem, ściąga na siebie hańbę, ta hańba staje się dla niego bardziej straszna i bolesna niż śmierć. Powód jest taki, że w śmierci jego żywot po prostu się zakończył; nie popełnił żadnego wykroczenia. Ale ściągając na siebie hańbę, sam wypadł z granic dharmy, ze swojego obowiązku. Istota sprawy jest taka, że jeśli człowiek uważany za wybitnego wśród ludzi odchodzi od swojego obowiązku, ściąga na siebie straszną niesławę.
★🔗
