3.23-3.24: Ewe Partha! Nikikosa kamwe kutekeleza majukumu yaliyowekwa kwa uangalifu, madhara makubwa yatatokea; kwani wanadamu wote kwa kila njia wanafuata njia yangu. Nikitokosa kutenda, hawa wanadamu wote wangiharibika, na mimi ningekuwa chanzo cha machafuko (varna-sankara) na ningekuwa mwangamizi wa viumbe hivi vyote.
3.23: Ufafanuzi— [Katika mstari uliotangulia, Bwana alithibitisha umuhimu wa kutekeleza wajibu kupitia njia ya kukubaliana (anvaya), na katika mistari hii, anaonesha madhara yanayotokana na kutotekeleza wajibu kupitia njia ya kutofautisha (vyatireka).] "Maana kama nisingehudhuria kamwe katika utendaji, kwa uangalifu" — Neno 'hi' (maana) hapa linakuja kudhibitisha usemi 'varta eva ca karmani' (hakika, mimi nina shughulika na utendaji) kutoka kwenye mstari uliopita. Bwana anasema kwamba haiwezekani kabisa kwangu kutotekeleza utendaji kwa uangalifu; hata hivyo, kwa maana ya 'hata tukidhani' kwamba sitendi — kwa maana hii, Bwana ametumia maneno 'yadi jātu' (kama kamwe) hapa. Maana ya neno 'atandritaḥ' (mwangalifu, bila uvivu) ni kwamba mtu asiwe mvivu wala asiyejali katika kutekeleza wajibu wake; bali, atekeleze kwa uangalifu mkubwa na bidii. Kwa kutotekeleza wajibu kwa uangalifu, mtu, akishindwa na uvivu na ulegevu, hupoteza maisha yake ya thamana. Ni kwa kutenda matendo kwa uangalifu na bidii, bila kuingiza ulegevu (uvivu-uelevevu), ndipo muunganiko wa mtu na matendo unakatika. Kama vile tawi gumu la mti linavunjika upesi, lakini tawi dhaifu, likining'inia kwa sababu halijavunjika kabisa, halivunjiki upesi, vivyo hivyo, kwa kutekeleza matendo kwa uangalifu na bidii, muunganiko na matendo unakatika, lakini kwa kutekeleza matendo kwa uvivu na ulegevu (kwa upole), muunganiko na matendo haukatiki. Ndio maana Bwana alitumia neno 'samāchara' (teketeza kikamilifu) katika mstari wa kumi na tisa na neno 'atandritaḥ' katika mstari huu. Kama kumbukumbu ya tendo likirudiwa mara kwa mara, mtu apate kuelewa kwamba kulikuwa na dosari fulani (tamaa, mshikamano, kutokamilika, uvivu, ulegevu, kutojali, n.k.) katika kutekeleza tendo hilo, kwa sababu ambayo muunganiko na tendo hilo haukukatika. Ni haswa kwa sababu muunganiko na tendo haukatiki ndio maana kumbukumbu ya tendo lililotekelezwa linatokea. "Wanadamu wote, kwa kila njia, wanafuata njia yangu, Ewe Partha" — Kwa maneno haya, Bwana anadokeza kwamba wale tu wanaofuata njia yangu ndio wenye kuwa na sifa ya kuitwa wanadamu kwa kweli. Wale ambao, wasichukua mimi kwa mfano, hawatekelezi wajibu wao kwa sababu ya uvivu na ulegevu na bado wakitamani haki, hawastahili kuitwa wanadamu kwa kweli ijapokuwa wana umbo la kibinadamu. Katika mstari wa ishirini na moja wa sura hii, Bwana alikuwa amesema kwamba wanadamu wote hufuata kulingana na mwenendo na kiwango cha mtu bora, na katika mstari huu, Bwana anasema kwamba wanadamu kwa kila njia wanafuata njia yangu. Maana ya hii ni kwamba mtu bora ni mtu wa kufananishwa katika ulimwengu mmoja tu (ulimwengu wa kibinadamu), lakini mimi ndiye mtu wa kufananishwa katika ulimwengu wote watatu. Bwana anashuka katika ulimwengu wa kibinadamu kuonyesha jinsi mwanadamu anavyopaswa kuishi duniani. Sanaa ya kuishi duniani ni kuelewa kwamba mtu hayuko hapa kuishi kwa ajili yake mwenyewe. Dunia kimsingi ni shule ambapo lazima tujifunze kutekeleza matendo kwa maslahi ya wengine, tukiacha tamaa, umiliki, ubinafsi, n.k., na kwa kutenda ipasavyo, tukamilishe ukombozi wetu wenyewe. Uhusiano wote duniani upo kwa ajili ya kutumikiana (kufaidiana) tu. Kwa hiyo, baba, mwana, mume, mke, kaka, dada, n.k., wote wanapaswa kutekeleza majukumu yao kwa kuzingatia haki za kila mmoja na kujitahidi kwa maslahi ya kila mmoja. "Yale mataifa yangeangamia kama nisingetenda" — Katika mstari wa ishirini na tatu, kwa maneno 'yadi hyahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇyatandritaḥ', Bwana alizungumzia madhara yanayotokana na kutokuwa mwangalifu katika matendo, na sasa katika mstari huu (wa ishirini na nne), kwa maneno hapo juu, anazungumzia madhara yanayotokana na kutotekeleza utendaji. Ijapokuwa haiwezekani kwamba nisingetekeleza wajibu uliowekwa, hata hivyo, kwa maana ya 'hata kama tunadhania' — kwa maana hii, Bwana ametumia neno 'chet' (kama) hapa. Maana ya maneno haya ni kwamba mtu asiwe na mshikamano hata kwa kutotenda — 'mā te saṅgo'stvakarmaṇi' (Gita 2.47). Kwa hiyo, kwa kutoa mfano wake mwenyewe, Bwana anasema kwamba ijapokuwa hakuna kitu cha mimi kupata, mimi bado natekeleza utendaji. Kama mimi (kulingana na varna, āśrama, n.k., ambavyo nimeibuka) nisingetekeleza wajibu wangu, basi wanadamu wote wangiharibika, yaani, wangianguka. Sababu ni kwamba kwa kuacha wajibu wake, sifa za tamasic hujitokeza kwa wanadamu, na kusababisha uharibifu wao — 'adho gachchanti tāmasāḥ' (Gita 14.18). Bwana ndiye mtu wa kufananishwa katika ulimwengu watatu, na viumbe vyote wanafuata njia yake pekee. Kwa hiyo, kama Bwana hanaweka wajibu wake, basi hakuna mtu katika ulimwengu watatu atakayetekeleza wajibu wake. Kwa kutotekeleza wajibu wao, wataanguka kiatomati. "Na mimi ningekuwa mtengenezaji wa machafuko na ningeangamiza viumbe hivi" — Kama sikutekeleza tendo lililowekwa, ulimwengu wote ungeharibika, na mimi ningekuwa sababu ya uangamizi wao, ijapokuwa jambo kama hilo halina uwezekano. Dharmas mbili (sifa) zinazopingana zinapochanganyika kuwa moja, huitwa 'sankara' (mchanganyiko, machafuko). Katika mistari ya arobaini na arobaini na moja ya sura ya kwanza, Arjuna alikuwa amesema kwamba 'Kama nitapigana, ukoo utaangamia. Kwa kuangamia kwa ukoo, dharma ya familia ya milele inapotea; kwa kupotea kwa dharma, uovu unashinda juu ya familia nzima; kwa kuongezeka kwa uovu, wanawake wa familia wanaibuka; na kwa kuibuka kwa wanawake, varna-sankara hutokea.' Kwa hiyo, dhana ya Arjuna ilikuwa kwamba kwa kupigana, varna-sankara ingetokea (angalia maelezo uk. 157). Lakini hapa Bwana anasema kinyume, kwamba kwa kutotekeleza wajibu katika mfumo wa vita, varna-sankara ingetokea. Kuhusu mada hii, Bwana anatoa mfano wake mwenyewe kwamba kama sikutekeleza wajibu uliowekwa, basi machafuko yatatokea kiatomati katika karma, dharma, ibada, varna, āśrama, kabila, n.k. Maana ni kwamba ni haswa kwa kutotekeleza wajibu ndio machafuko hutokea. Kwa hiyo, Bwana hapa anamwambia Arjuna kana kwamba: wewe utakuwa chanzo cha kuzalisha varna-sankara kwa kutotekeleza wajibu katika mfumo wa vita, si kwa kupigana (kama unavyodhani). Jambo Maalum: Bwana anajibu swali la asili la Arjuna (kwa nini unanishughulisha katika tendo baya?) katika mistari hii mitatu—ishirini na mbili, ishirini na tatu, na ishirini na nne—kwa mfano wake mwenyewe: si kwamba mimi ninakushughulisha wewe peke yako katika utendaji; bali, mimi mwenyewe pia nina shughulika na utendaji, ijapokuwa kwa kweli hakuna lolote la lazima au la kupatikana kwangu katika ulimwengu wote watatu. Bwana anamwonyesha Arjuna: katika uibuka huu, wewe umeikubali na mimi pia nimeikubali kwamba wewe uwe mpiga farasi na mimi niwe mpiga farasi; basi tazama, ijapokuwa mimi ni Mkshatriya, leo ninafanya kazi kama mpiga farasi wako na hivyo, ninatekeleza kwa bidii na uangalifu wajibu nilioukubali. Utendaji wangu wa wajibu huu pia utaathiri ulimwengu watatu; kwa sababu mimi ndiye mtu wa kufananishwa katika ulimwengu watatu. Viumbe vyote wanafuata njia yangu pekee. Vivyo hivyo, wewe pia usipuuze wajibu wako uliowekwa bali utekeleze kwa uangalifu na bidii, kama mimi ninavyofanya.
Muunganisho: Kama vile katika mistari mitatu iliyopita Bwana alielezea kuwa mwangalifu katika kutekeleza utendaji kwa ajili yake mwenyewe, vivyo hivyo, katika mistari miwili inayofuata, anahimiza nafsi kubwa yenye hekima kuwa mwangalifu katika kutekeleza utendaji.
★🔗
