**১.৯।** ইয়াৰ উপৰিও, মোৰ বাবে জীৱনৰ সকলো আশা ত্যাগ কৰা, নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু ক্ষেপণাস্ত্ৰ ধাৰণ কৰা, আৰু যুদ্ধবিদ্যাত পাৰদৰ্শী আন বহুতো বীৰ ইয়াত উপস্থিত আছে।
**ব্যাখ্যা:** 'অন্যে চ বহৱঃ শূৰা মদৰ্থে ত্যক্ত-জীৱিতাঃ'—মই এতিয়ালৈকে নাম উল্লেখ কৰা মোৰ সেনাৰ বীৰসকলৰ বাহিৰেও, বাহ্লীক, শল্য, ভগদত্ত, জয়দ্ৰথ আদি আমাৰ বাহিনীত আৰু বহুতো মহাৰথী আছে, যিসকলে মোৰ হিতৰ অৰ্থে আৰু মোৰ পক্ষে যুদ্ধ কৰিবলৈ ইয়ালৈ আহি জীৱনৰ সকলো বাসনা ত্যাগ কৰিছে। তেওঁলোকে মোৰ বিজয়ৰ বাবে মৰণকে বৰণ কৰিব পাৰে, কিন্তু যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা কেতিয়াও পিছুৱাই নাহে। তেওঁলোকৰ প্ৰতি মোৰ কৃতজ্ঞতা আপোনাৰ আগত কেনেকৈ প্ৰকাশ কৰিম?
'নানা-শস্ত্ৰ-প্ৰহৰণাঃ সৰ্বে যুদ্ধ-বিশাৰদাঃ'—এই সকলোবোৰ যোদ্ধাই তৰোৱাল, গদা, ত্ৰিশূল আদি নানাবিধ হাতত লৈ যুদ্ধ কৰা অস্ত্ৰ চালনাত নিপুণ, আৰু শৰ, তোমৰ, শক্তি আদি হাতেৰে নিক্ষেপ কৰা ক্ষেপণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰতো সমান দক্ষ। তেওঁলোক যুদ্ধবিদ্যাতো অতি পাৰ্গত আৰু নিপুণ—কিদৰে যুদ্ধ কৰিব লাগে; কি পদ্ধতি, কি কৌশল আৰু ৰণনীতিত যুদ্ধ চলাব লাগে; সেনা কিদৰে সজাব লাগে, ইত্যাদি।
**প্ৰসংগ:** দ্ৰোণাচাৰ্যই দুৰ্যোধনৰ কথা শুনি নীৰৱ হৈ থাকিলত, দুৰ্যোধনৰ মনেৰে কি চিন্তাই ঠাই পাইছিল—তাৰ কূটনীতি সফল নোহোৱাত—সঞ্জয়ে পৰৱৰ্তী শ্লোকত ইয়াৰ উল্লেখ কৰিছে।
★🔗
