កាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃដែលបានប្រព្រឹត្តិយ៉ាងល្អ ប្រៀបធៀបនឹងកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនដែលគ្មានគុណវិបត្តិ គឺកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនល្អជាង។ ការស្លាប់ក្នុងកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនគឺល្អ ចំណែកកាតព្វកិច្ចអ្នកដទៃវិញ បង្កើតភាពភ័យខ្លាច។

អត្ថន័យពាក្យ៖ ស្រេយាន - ប្រសើរជាង, ស្វធម៌ - កាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន, វិគុណ - គ្មានគុណសម្បត្តិ, បរធម៌ - ជាងកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃ, ស្វនុស្ឋិត - ជាងការបំពេញបានល្អ, ស្វធម៌ - ក្នុងកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន, និធន - សេចក្តីស្លាប់, ស្រេយ - ល្អជាង, បរធម៌ - កាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃ, ភយាវហ - នាំមកនូវការភ័យខ្លាច។ ការពន្យល់៖ វាប្រសើរជាងសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ដែលស្លាប់ក្នុងពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន ទោះបីជាគ្មានគុណសម្បត្តិក៏ដោយ ជាជាងការរស់នៅដោយបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃ ទោះបីជាបំពេញបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះក៏ដោយ។ ព្រោះកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃពោរពេញដោយគ្រោះថ្នាក់។ កាតព្វកិច្ចរបស់ក្សត្រិយ៍គឺត្រូវប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិដ៏ត្រឹមត្រូវ។ អរជុនត្រូវតែប្រយុទ្ធ។ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់។ ទោះបីជាគាត់ស្លាប់ក្នុងពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏វាប្រសើរសម្រាប់គាត់ដែរ។ គាត់នឹងទៅកាន់ឋានសួគ៌។ គាត់មិនគួរធ្វើកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃឡើយ។ វាអាចនាំមកនូវគ្រោះថ្នាក់ដល់គាត់។ គាត់មិនគួរឈប់ប្រយុទ្ធហើយដើរតាមផ្លូវនៃការលះបង់ឡើយ។

**៣.៣៥** ការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ទោះបីគ្មានគុណសម្បត្តិក៏ដោយ គឺល្អជាងការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃ ទោះបីបំពេញបានល្អប្រសើរក៏ដោយ។ ការស្លាប់ក្នុងពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន គឺជាការប្រសើរ (សាធារណៈ) រីឯកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃវិញ គឺពោរពេញដោយភ័យខ្លាច (ទុក្ខ)។ **ពន្យល់:** ខនេះមានន័យថា៖ 'កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន (ស្វធម្ម) ទោះបីមិនពេញលក្ខណៈ ក៏ល្អជាងកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃ (បរធម្ម) ដែលបំពេញបានល្អ។' ទោះបីកាតព្វកិច្ចដែលជារបស់វណ្ណៈ អាស្រមៈ ជាដើម របស់អ្នកដទៃ ហាក់ដូចជាមានគុណសម្បត្តិ ងាយស្រួលបំពេញ ចិត្តរីករាយនឹងវា ហើយនាំមកនូវទ្រព្យសម្បត្តិ សេចក្តីសុខសាន្ត កិត្តិយស ជាដើម ហើយអាចរស់នៅដោយស្រួលក៏ដោយ ក៏នៅតែជាប់ជំពាក់នឹងបរធម្មនោះ ដោយវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលបានកំណត់សម្រាប់ខ្លួន នឹងនាំឱ្យមានផលវិបាកដ៏គួរឱ្យខ្លាច (ទុក្ខ)។ ផ្ទុយទៅវិញ ទោះបីកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ដែលជារបស់វណ្ណៈ អាស្រមៈ ជាដើម របស់ខ្លួន ហាក់ដូចជាខ្វះគុណសម្បត្តិ ពិបាកបំពេញ ចិត្តមិនរីករាយនឹងវា មិននាំមកនូវទ្រព្យសម្បត្តិ សេចក្តីសុខសាន្ត កិត្តិយស ជាដើម ហើយត្រូវតស៊ូលំបាកក្នុងការបំពេញវាពេញមួយជីវិតក៏ដោយ ក៏ការបំពេញស្វធម្មនោះដោយគ្មានតម្រូវការ (និស្សង្គ) នឹងនាំឱ្យមានផលវិបាកដ៏ប្រសើរ (សាធារណៈ)។ ហេតុនេះ មនុស្សម្នាក់មិនគួរបោះបង់កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមស្ថានភាពណាមួយឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ គួរបំពេញស្វធម្មរបស់ខ្លួនដោយគ្មានតម្រូវការ គ្មានការកាន់កាប់ និងមិនជាប់ជំពាក់ (និស្សង្គ)។ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ ការបំពេញស្វធម្មគឺជាការធម្មជាតិ និងស្វ័យប្រវត្តិ។ 'កំណើត' របស់មនុស្សម្នាក់កើតឡើងតាមកម្មពីអតីត ហើយតាមកំណើតនោះ ព្រះអាទិទេពបានបញ្ជាក់ 'កម្ម' (គីតា ១៨.៤១)។ ហេតុនេះ ដោយការបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលបានកំណត់សម្រាប់ខ្លួន មនុស្សម្នាក់នឹងរួចផុតពីចំណងនៃកម្ម ពោលគឺសេចក្តីសុខរបស់គេត្រូវបានសម្រេច (គីតា ១៨.៤៥)។ ហេតុនេះ ទោះបីវាហាក់ដូចជាមានគុណវិបត្តិក៏ដោយ មិនគួរបោះបង់កាតព្វកិច្ចដែលបានកំណត់ ពោលគឺស្វធម្មឡើយ (គីតា ១៨.៤៨)។ អរជុនចាត់ទុកថាការរស់នៅដោយទទួលទានអាហារបុណ្ណ គឺល្អជាងការច្បាំង (គីតា ២.៥)។ ប៉ុន្តែនៅទីនេះ ព្រះអាទិទេពហាក់ដូចជាពន្យល់ដល់អរជុនថា ការរស់នៅដោយទទួលទានអាហារបុណ្ណ ទោះបីជាស្វធម្មសម្រាប់បព្វជិត ក៏ជាបរធម្មសម្រាប់អ្នក ព្រោះអ្នកជាគ្រហស្ថខត្តិយ៍ មិនមែនជាបព្វជិតទេ។ សូម្បីតែនៅក្នុងជំពូកទីមួយ នៅពេលអរជុនបាននិយាយថា មានតែបាបកម្មទេដែលនឹងកើតឡើងពីការច្បាំង—'បាបមេវាស្រាយេត' (១.៣៦) ព្រះអាទិទេពបានមានបន្ទូលថា ដោយមិនច្បាំងសង្គ្រាមដ៏ត្រឹមត្រូវ អ្នកនឹងបាត់បង់ស្វធម្ម និងកិត្តិយសរបស់អ្នក ហើយនឹងទទួលបាបកម្ម (២.៣៣)។ បន្ទាប់មក ព្រះអាទិទេពបានពន្យល់ថា ដោយការច្បាំង ដោយចាត់ទុកជ័យ និងបរាជ័យ ការទទួលបាន និងការបាត់បង់ សុខ និងទុក្ខ ថាស្មើគ្នា—ពោលគឺដោយបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន (ស្វធម្ម) ដោយគ្មានការជាប់ជំពាក់ និងការស្អប់ខពួក—បាបកម្មមិនកើតឡើងទេ (២.៣៨)។ ក្រោយមក នៅក្នុងជំពូកទីដប់ប្រាំបី ព្រះអាទិទេពក៏បានមានបន្ទូលថា មនុស្សម្នាក់ដែលបំពេញកាតព្វកិច្ចស្វធម្មដែលជាធម្មជាតិរបស់ខ្លួន មិនទទួលបាបកម្មឡើយ (១៨.៤៧)។ ខ្លឹមសារគឺថា បាបកម្មកើតឡើងក្នុងការបំពេញស្វធម្ម តែនៅពេលដែលមានការជាប់ជំពាក់ និងការស្អប់ខពួកប៉ុណ្ណោះ បើមិនដូច្នោះទេ មិនកើតឡើងទេ។ ដោយការបំពេញស្វធម្មយ៉ាងពេញលក្ខណៈ ដោយគ្មានការជាប់ជំពាក់ និងការស្អប់ខពួក មនុស្សម្នាក់នឹងទទួលបាន 'សមត្ថភាព' (យោគ) ហើយនៅពេលទទួលបានសមត្ថភាព ទុក្ខទាំងឡាយត្រូវបានបំផ្លាញ (គីតា ៦.២៣)។ ហេតុនេះ ព្រះអាទិទេពបានធ្វើអោយមានភាពចាំបាច់ដល់អរជុនជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចច្បាំង ដែលជាស្វធម្មរបស់គេ ដោយគ្មានការជាប់ជំពាក់ និងការស្អប់ខពួក។ ព្រះអាទិទេពហាក់ដូចជាពន្យល់ដល់អរជុនថា ដោយសារកើតមកក្នុងត្រកូលខត្តិយ៍ ការច្បាំងដែលជាផ្នែកនៃខត្តិយធម្ម គឺជាស្វធម្ម (កាតព្វកិច្ច) របស់អ្នក ហេតុនេះ ក្នុងសង្គ្រាម ជ័យ និងបរាជ័យ ការទទួលបាន និងការបាត់បង់ សុខ និងទុក្ខ ត្រូវតែមើលឃើញថាស្មើគ្នា ហើយយល់ថា សកម្មភាពច្បាំងនេះគ្មានទំនាក់ទំនងជាមួយខ្លួនប្រាណទេ—ដូច្នេះ សូមធ្វើសកម្មភាពតែដើម្បីលុបបំបាត់ការជាប់ជំពាក់ទៅលើសកម្មភាពប៉ុណ្ណោះ។ រូបកាយ ឥន្ទ្រិយ ចិត្ត ព្រហ្មចារី វត្ថុ ជាដើម គឺសម្រាប់បំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។ ការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនតាមវណ្ណៈ អាស្រមៈ ជាដើម ដោយគ្មានអារម្មណ៍របស់ខ្លួន (និស្សង្គ) គឺជា 'ស្វធម្ម'។ អ្វីដែលអ្នកមានជំនឿហៅថា 'ធម៌' គឺដូចគ្នានឹង 'កាតព្វកិច្ច'។ ការបំពេញស្វធម្ម ឬការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន គឺជារឿងតែមួយ។ អ្វីដែលអាចធ្វើបានដោយងាយស្រួល ដែលជាកាតព្វកិច្ច ហើយដោយការបំពេញវា អ្វីដែលចង់បានត្រូវបានសម្រេចយ៉ាងពិតប្រាកដ ត្រូវបានគេហៅថាកាតព្វកិច្ច។ ការបំពេញធម៌គឺងាយស្រួល ព្រោះវាជាកាតព្វកិច្ច។ វាជាក្បួនដែលថា ដោយការបំពេញធម៌របស់ខ្លួនតែមួយគត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ មនុស្សម្នាក់ទទួលបានការមិនជាប់ជំពាក់—'ធម្មោ តេំ ពិរាទិ'... (មាណស ៣.១៦.១)។ ដោយការបំពេញធម៌ ដោយយល់ថាវាគ្រាន់តែជាកាតព្វកិច្ច ស្ទ្រីមនៃសកម្មភាពត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាទៅក្នុងប្រក្រតី ហើយដូច្នេះ ការភ្ជាប់ទៅនឹងសកម្មភាពត្រូវបានបញ្ចប់។ តាមវណ្ណៈ អាស្រមៈ ជាដើម កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន (ស្វធម្ម) របស់អ្នករាល់គ្នាគឺជាការផ្តល់សេចក្តីសុខ។ ប៉ុន្តែបើប្រៀបធៀបទៅនឹងកាតព្វកិច្ចរបស់វណ្ណៈ អាស្រមៈ ជាដើម ផ្សេងទៀត កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនហាក់ដូចជាខ្វះគុណសម្បត្តិជាង។ ឧទាហរណ៍ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រាហ្មណ៍ (សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ការទប់ស្កាត់ ការបួស ការអត់ធ្មត់ ជាដើម) កាតព្វកិច្ចរបស់ខត្តិយ៍ (ការច្បាំង ជាដើម) ហាក់ដូចជាខ្វះគុណសម្បត្តិដូចជាអហិង្សា។ ហេតុនេះ អត្ថន័យនៃពាក្យ 'វិគុណៈ' នៅទីនេះគឺថា ទោះបីកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនហាក់ដូចជាខ្វះគុណសម្បត្តិបើប្រៀបធៀបទៅនឹងកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃក៏ដោយ ក៏កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនតែមួយគត់ដែលផ្តល់សេចក្តីសុខ។ ហេតុនេះ មិនគួរបោះបង់កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមស្ថានភាពណាមួយឡើយ។ តាមវណ្ណៈ អាស្រមៈ ជាដើម សកម្មភាពអាចហាក់ដូចជាខុសគ្នា (គួរឱ្យខ្លាច ឬទន់ភ្លន់) ពីខាងក្រៅ ប៉ុន្តែគោលដៅនៃការទទួលបានខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តមគឺមួយ និងដូចគ្នា។ មានតែនៅពេលដែលគោលដៅនៃការទទួលបានខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តមបាត់ ហើយនៅពេលដែលវត្ថុធម្មជាតិមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងចិត្ត សកម្មភាពទើបហាក់ដូចជាគួរឱ្យខ្លាច ឬទន់ភ្លន់។ 'ការស្លាប់ក្នុងពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន គឺជាការប្រសើរ'—ប្រសិនបើការបំពេញស្វធម្មតែងតែនាំមកនូវសុខភាព សេចក្តីស្រួល ទ្រព្យសម្បត្តិ ភាពរុងរឿង កិត្តិយស ការគោរព ជាដើម នោះនៅក្នុងបច្ចុប្បន្ន យើងនឹងឃើញក្រុមមនុស្សដែលមានធម៌។ ប៉ុន្តែស្វធម្មមិនត្រូវបានបំពេញដោយមើលទៅលើសុខភាព ឬទុក្ខទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាត្រូវបានបំពេញដោយគ្មានតម្រូវការ ដោយមើលទៅលើបទបញ្ជារបស់ព្រះអាទិទេព ឬគម្ពីរ។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើមានការលំបាកណាមួយកើតឡើងពេលបំពេញស្វធម្ម ពោលគឺកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ការលំបាកនោះក៏នាំទៅរកការលើកតម្កើងដែរ។ តាមពិត វាមិនមែនជាការលំបាកទេ ប៉ុន្តែជាការបួស។ តាមរយៈការលំបាកនោះ ការរីកចម្រើនកើតឡើងលឿនជាងការបួសដោយមានគោលបំណងទៅទៀត។ ហេតុផលគឺថា ការបួសត្រូវបានធ្វើឡើងសម្រាប់ខ្លួនឯង ខណៈដែលកាតព្វកិច្ចគឺសម្រាប់អ្នកដទៃ។ ការបួសដោយមានគោលបំណងមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ច្រើនដូចការបួសដែលកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិក្នុងទម្រង់នៃការលំបាកនោះទេ។ អ្នកដែលបានអត់ទ្រាំលំបាកក្នុងការបំពេញស្វធម្ម និងអ្នកដែលបានស្លាប់ក្នុងការបំពេញស្វធម្ម បានក្លាយជាមនុស្សដែលមានធម៌ដ៏មិនស្លាប់។ សូម្បីតែពីទស្សនៈលោកិយ អ្នកណាដែលនៅតែមានភាពជាប់លាប់នៅក្នុងធម៌ (កាតព្វកិច្ច) របស់ពួកគេ ទោះបីនៅពេលដែលការលំបាកកើតឡើងក៏ដោយ ត្រូវបានគេសរសើរ និងលើកតម្កើងយ៉ាងខ្លាំង។ ឧទាហរណ៍ អ្នកដែលបានអត់ទ្រាំលំបាក ទៅគុកជាបន្តបន្ទាប់ និងត្រូវបានព្យួរដោយសារតែធ្វើឱ្យប្រទេសឯករាជ្យ នៅតែត្រូវបានគេសរសើរ និងលើកតម្កើងយ៉ាងខ្លាំង។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកដែលទៅគុកដោយសារតែធ្វើអំពើអាក្រក់ ត្រូវបានគេដាក់ទោសគ្រប់ទីកន្លែង។ ខ្លឹមសារគឺថា ប្រសិនបើការលំបាកកើតឡើង ឬសូម្បីតែសេចក្តីស្លាប់កើតឡើង ខណៈពេលដែលកំពុងបំពេញធម៌របស់ខ្លួនដោយគ្មានតម្រូវការ វានឹងនាំទៅរកការសរសើរនៅក្នុងលោកនេះ និងសេចក្តីសុខនៅលោកខាងមុខ