**3.40** Mówi się, że zmysły, umysł i intelekt są siedzibą tej żądzy. Za ich pośrednictwem — (zmysłów, umysłu i intelektu) — żądza, zasłaniając poznanie, zwodzi człowieka utożsamiającego się z ciałem.
**Komentarz:** *'Indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate'* — Żądza przejawia się w pięciu miejscach: (1) w przedmiotach (Bhagawadgita 3.34), (2) w zmysłach, (3) w umyśle, (4) w intelekcie oraz (5) w przyjętym 'ja' (ego), czyli w poczuciu sprawcy (Bhagawadgita 2.51). Chociaż ukazuje się w tych pięciu miejscach, żądza prawdziwie rezyduje jedynie w przyjętym 'ja' (węźle świadomości i materii). Ponieważ jednak przejawia się we wspomnianych pięciu miejscach, nazywa się je siedzibami tej żądzy.
Wszystkie działania wykonywane są wyłącznie przez ciało, zmysły, umysł i intelekt. Te cztery są narzędziami do wykonywania czynów. Jeśli żądza w nich zamieszkuje, nie pozwala, by działanie służyło najwyższemu dobru (Paramārtha). Dlatego Karma Jogin, będąc wolnym od żądzy, pozbawiony poczucia 'moje' i nieprzywiązany, wykonuje działanie za pomocą ciała, zmysłów, umysłu i intelektu dla oczyszczenia serca (Bhagawadgita 5.11).
W rzeczywistości żądza rezyduje jedynie w ego (utożsamieniu świadomego ja z bezwładną materią). Ego, czyli poczucie 'jaźni', jest jedynie przyjętym założeniem. To, że należę do takiej a takiej kasty, etapu życia czy tradycji — jest jedynie wiarą. Nie ma na to innego dowodu poza wiarą. To w tym przyjętym związku zamieszkuje żądza. Z samej żądzy rodzą się wszystkie grzechy. Grzechy niszczone są przez cierpienie ich konsekwencji, lecz bez usunięcia żądzy z ego, wciąż powstają nowe grzechy. Dlatego właśnie żądza jest tym, co krępuje duszę. Mahabharata stwierdza: *'Żądza sama jest więzami; nie ma tu innych więzów. Ten, kto wyzwolił się z więzów żądzy, staje się godny osiągnięcia stanu Brahmana.'* (Shanti Parwa 251.7)
*'Etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam'* — Z powodu żądzy człowiek nie czyni tego, co powinien czynić, i czyni to, czego czynić nie powinien. W ten sposób żądza zwodzi człowieka utożsamiającego się z ciałem.
W drugim rozdziale Pan powiedział, że z żądzy rodzi się gniew — *'kāmāt krodho 'bhijāyate'* (2.62) — a z gniewu rodzi się złudzenie (skrajne otępienie) — *'krodhād bhavati sammohaḥ'* (2.63). Z tego należy zrozumieć, że gdy żądza napotyka przeszkodę, rodzi się gniew; lecz jeśli żądza nie jest przeszkodzona, to z żądzy rodzi się chciwość, a z chciwości rodzi się złudzenie (Przypis s. 197.1). Istota jest taka, że jeśli pożądany przedmiot nie zostanie osiągnięty, rodzi się 'gniew', a jeśli przedmiot zostanie osiągnięty, rodzi się 'chciwość'. Z nich następnie rodzi się 'złudzenie'. Żądza jest aktywnością guny pasji (Rajo Guna), a złudzenie jest aktywnością guny ignorancji (Tamo Guna). Guny pasji i ignorancji rezydują blisko siebie (Przypis s. 197.2). Dlatego żądza, gniew, chciwość i złudzenie rezydują bardzo blisko siebie. Żądza, poprzez zmysły, umysł i intelekt, zwodzi (otępia) człowieka utożsamiającego się z ciałem. Tak więc, chociaż żądza jest aktywnością guny pasji, skutkuje złudzeniem, które jest aktywnością guny ignorancji.
Gdy powstaje żądza, człowiek najpierw pragnie rozkoszować się poprzez zmysły. Początkowo przedmioty rozkoszy nie są osiągane, a nawet jeśli zostaną osiągnięte, nie trwają. Dlatego, by jakoś je zdobyć, żywi on w umyśle różnorakie pragnienia. W intelekcie rozmyśla o różnych środkach, by je zdobyć. W ten sposób żądza najpierw angażuje zmysły w pokusę przyjemności zrodzonej ze zetknięcia. Następnie zmysły pociągają umysł ku sobie, a potem zmysły i umysł razem pociągają także intelekt ku sobie. W ten sposób żądza, zasłaniając poznanie, zwodzi utożsamiającego się z ciałem poprzez zmysły, umysł i intelekt i wtrąca go w przepaść upadku.
Jest to zasada, że jeśli sługa jest dobry, lecz pan odprawia go z pogardą, to nie znajdzie już dobrego sługi. Podobnie, jeśli pan jest dobry, lecz sługa traktuje go z pogardą, to nie znajdzie już dobrego pana. W ten sam sposób, jeśli człowiek, nie osiągnąwszy Boga, marnuje ludzkie ciało jedynie na światowe rozkosze i posiadłości, to nie osiągnie już ludzkiego ciała. Dobra rzecz jest wzgardzona z powodu nieczystości serca, a serce staje się nieczyste z powodu żądzy. Dlatego przede wszystkim żądza musi zostać zniszczona.
Znaczenie słów *'dehinam vimohayati'* jest takie, że ta żądza zwodzi jedynie człowieka utożsamiającego się z ciałem. Tylko ten, kto uważa ciało za 'ja' i 'moje', jest tym, kto utożsamia się z ciałem. Na samym początku Swych nauk Pan wyjaśnił rozróżnienie między ciałem (deha) a zamieszkującym ciało (dehī — duszą) (Bhagawadgita 2.11–30). To, że ciało i zamieszkujący ciało są odrębni — jest doświadczeniem każdego. Ta żądza, zasłaniając poznanie, krępuje tego, kto utożsamia się z ciałem (kto wierzy w związek z ciałem), nie zaś zamieszkującego ciało (czystą Jaźń). Nie może skrępować tego, kto nie wierzy w związek z ciałem. Tylko uważając ciało za 'ja', 'moje' i 'dla mnie', człowiek nadaje znaczenie zniszczalnym, bezwładnym przedmiotom; z tego rodzi się w nim przywiązanie do bezwładności. Gdy powstaje przywiązanie, tworzy się związek z bezwładnością. Dopiero gdy tworzy się związek z bezwładnością, rodzi się żądza. Gdy rodzi się żądza, dusza, stając się zwiedziona, wikła się w światowe więzy.
**Związek:** Teraz, w kolejnych trzech wersetach, Pan, wyjaśniając metodę zgładzenia żądzy, nakazuje jej zniszczenie.
★🔗
