**3.40** Indriyo, akili, na busara zinasemwa kuwa makao ya tamaa hii. Kupitia hizi—(indriyo, akili, na busara)—tamaa, ikifunika hekima, humdanganya mtu anayejihusisha na mwili.
**Ufafanuzi:** 'Indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate'—Tamaa huonekana katika maeneo matano: (1) katika vitu (Gita 3.34), (2) katika indriyo, (3) katika akili, (4) katika busara, na (5) katika 'mimi' iliyodhaniwa (ubinafsi), yaani, mtendaji (Gita 2.51). Ingawa inaonekana katika maeneo haya matano, tamaa kwa kweli inakaa tu katika 'mimi' iliyodhaniwa (kifundo cha ufahamu na umati). Hata hivyo, kwa sababu inaonekana katika maeneo matano yaliyotajwa, ndiyo maana yanaitwa makao ya tamaa hii.
Matendo yote yanatekelezwa tu na mwili, indriyo, akili, na busara. Hizi nne ndizo vyombo vya kutekeleza tendo. Iwapo tamaa inakaa ndani yake, hairuhusu tendo kuwa kwa maslahi makubwa (Paramārtha). Kwa hivyo, Karma Yogi, asiye na tamaa, asiye na hisia ya umilikaji, na asiyeambatana, hutenda kazi kwa kutumia mwili, indriyo, akili, na busara kwa ajili ya usafishaji wa moyo (Gita 5.11).
Kwa kweli, tamaa inakaa tu katika ubinafsi (utambulisho wa nafsi yenye ufahamu na umati usio na uhai). Ubinadamu, maana yake 'utambulisho wa mimi', ni dhana tu. Kwamba mimi ni wa kabila fulani, hatua fulani ya maisha, au mila fulani—hii ni imani tu. Hakuna uthibitisho mwingine wa hili isipokuwa imani. Ndani ya uhusiano huu uliodhaniwa ndipo tamaa inakaa. Kutoka kwa tamaa pekee ndipo dhambi zote zinazuka. Dhambi huharibiwa kwa kuteswa na matokeo yake, lakini bila tamaa kuondolewa kwenye ubinafsi, dhambi mpya zinaendelea kuzuka. Kwa hivyo, tamaa pekee ndiyo inayofunga roho. Mahabharata inasema: 'Tamaa pekee ndiyo kifungo; hakuna kifungo kingine hapa. Anayeachiliwa na kifungo cha tamaa anastahili kufikia hali ya Brahman.' (Shanti Parva 251.7)
'Etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam'—Kwa sababu ya tamaa, mtu hafanyi anachopaswa kufanya na hufanya asiyopaswa kufanya. Kwa njia hii, tamaa humdanganya mtu anayejihusisha na mwili.
Katika sura ya pili, Bwana alisema kwamba kutoka kwa tamaa hasira inazuka—'kāmāt krodho 'bhijāyate' (2.62)—na kutoka kwa hasira udanganyifu (upotovu mkubwa) unazuka—'krodhād bhavati sammohaḥ' (2.63). Kutokana na hili, inapaswa kuelewewa kwamba wakati tamaa inazuiliwa, hasira inazuka; lakini kama tamaa haizuiliwi, basi kutoka kwa tamaa tamaa kubwa (choyo) inazuka, na kutoka kwa tamaa kubwa udanganyifu unazuka (Kumbuka uk. 197.1). Kiini ni kwamba ikiwa kitu kinachotamkwa hakipatikani, 'hasira' inazuka, na ikiwa kitu kinapatikana, 'tamaa kubwa' (choyo) inazuka. Kutoka kwa hizo, 'udanganyifu' ndipo unazuka. Tamaa ni shughuli ya hali ya shauku (Rajo Guna), na udanganyifu ni shughuli ya hali ya ujinga (Tamo Guna). Hali za shauku na ujinga zinakaa karibu sana (Kumbuka uk. 197.2). Kwa hivyo, tamaa, hasira, choyo, na udanganyifu vinakaa karibu sana. Tamaa, kupitia indriyo, akili, na busara, humdanganya (kumpoteza akili) mtu anayejihusisha na mwili. Kwa hivyo, ingawa tamaa ni shughuli ya hali ya shauku, husababisha udanganyifu, ambao ni shughuli ya hali ya ujinga.
Tamaa inapozuka, mtu kwanza hutamka kufurahia kupitia indriyo. Mwanzoni, vitu vya kufurahia havipatikani, na hata ikiwa vinapatikana, havidumu. Kwa hivyo, ili kuvipata kwa namna fulani, anavishawishi mawazo mbalimbali katika akili. Katika busara, anafikiria njia mbalimbali za kuzipata. Kwa njia hii, tamaa kwanza hushughulikia indriyo kwenye mazingatio ya raha inayotokana na mguso. Kisha indriyo huvuta akili kuelekea kwake, na baadaye, indriyo na akili pamoja huvuta busara pia kuelekea kwake. Kwa namna hii, tamaa, ikifunika ujuzi, humdanganya anayejihusisha na mwili kupitia indriyo, akili, na busara, na kumtupa kwenye shimo la maangamizo.
Ni kanuni kwamba ikiwa mtumishi ni mzuri, lakini bwana anamfukuza kwa dharau, basi hataapata mtumishi mzuri tena. Vilevile, ikiwa bwana ni mzuri, lakini mtumishi anamtendea kwa dharau, basi hataapata bwana mzuri tena. Vivyo hivyo, ikiwa mtu, bila kumfikia Mungu, anapoteza mwili wa kibinadamu kwa kufurahia tu anasa ya kidunia na mali, basi hataupata mwili wa kibinadamu tena. Kitu kizuri kinadharauliwa kwa sababu ya uchafu wa moyo, na moyo huwa chafu kwa sababu ya tamaa. Kwa hivyo, kwanza kabisa, tamaa lazima iangamizwe.
Maana ya maneno 'dehinam vimohayati' ni kwamba tamaa hii humdanganya tu mtu anayejihusisha na mwili. Ni yeye tu anayechukulia mwili kuwa 'mimi' na 'yangu' ndiye anayejihusisha na mwili. Mwanzoni kabisa mwa mafundisho Yake, Bwana alielezea tofauti kati ya mwili (deha) na aliye katika mwili (dehī—roho) (Gita 2.11–30). Kwamba mwili na aliye katika mwili ni tofauti—hii ni uzoefu wa kila mtu. Tamaa hii, ikifunika ujuzi, humfunga anayejihusisha na mwili (anayeamini uhusiano na mwili), si aliye katika mwili (Nafsi safi). Haiwezi kumfunga anayeasi amini uhusiano na mwili. Tu kwa kuchukulia mwili kuwa 'mimi', 'yangu', na 'kwangu' ndipo mtu anapeana umuhimu kwa vitu visivyo na uhai vinavyoharibika; kutokana na hili, ambatiko kwa uhalifu linazuka ndani yake. Ambatiko linapozuka, uhusiano na uhalifu huundwa. Ni tu wakati uhusiano na uhalifu unapoundwa ndipo tamaa huzaa. Tamaa inapozaliwa, roho, ikipotea akili, hufungwa katika kifungo cha kidunia.
**Muunganisho:** Sasa, katika mistari mitatu ijayo, Bwana, akielezea njia ya kuua tamaa, anaamuru kuangamizwa kwake.
★🔗
