Bwana Mbaraka alisema: Hii ni tamaa, hii ni hasira, iliyozaliwa na sifa ya rajas; ni mla mkubwa na mwenye dhambi kubwa, mjue hapa kama adui.

【Maana ya maneno】 काम (Kama) - Tamaa एष (Esha) - Hii क्रोध (Krodha) - Hasira एष (Esha) - Hii रजोगुणसमुद्भवः (Rajogunasamudbhavah) - Imezaliwa kutokana na sifa ya Rajas महाशनः (Mahashanah) - Inayokula kila kitu महापाप्मा (Mahapapma) - Mwenye dhambi mkuu विद्धि (Viddhi) - Jua एनम् (Enam) - Hii इह (Iha) - Hapa वैरिणम् (Vairinam) - Adui 【Ufafanuzi】 Bhagavan ni yule anayemiliki sifa sita za kimungu: maarifa, kutojishughulisha, sifa, nguvu, utajiri, na uwezo. Yeye anajua kikamilifu asili na mwisho wa ulimwengu. Sababu ya dhambi zote na matendo mabaya katika ulimwengu huu ni tamaa. Hasira ni tamaa yenyewe. Wakati tamaa haijatimizwa, mtu hukasirika dhidi ya wale wanaosimama kama vikwazo kwenye njia ya utimilifu. Tamaa hii inazaliwa kutokana na sifa ya Rajas. Inapoibuka, inazalisha Rajas na kumsukuma mtu kufanya kazi ili kumiliki kitu hicho. Kwa hiyo, jua kwamba tamaa hii ni adui yako hapa duniani.

**Mwenyezi Bwana Alisema: "Tambua tamaa hii, iliyozaliwa na hali ya shauku, kuwa hasira. Ni mla mkubwa na mwenye dhambi kubwa. Katika jambo hili, ijue yeye pekee ndiye adui."** **Ufafanuzi:** 'Iliyozaliwa na hali ya shauku' – Baadaye, katika mstari wa saba wa sura ya kumi na nne, Bwana atasema kwamba hali ya shauku hutokana na tamaa (kutamani) na shikamano. Na hapa, Yeye anasema kwamba tamaa hutokana na hali ya shauku. Kutokana na hii, inapaswa kuelewewa kwamba shikamano huzaa tamaa, na tamaa huongeza shikamano. Maana yake ni kwamba shikamano hutokana na kuzingatia vitu vya kidunia kuwa vyanzo vya furaha, jambo linalothibitisha umuhimu wao dhatini. Kisha hutokea tamaa ya kukusanya vile vitu na kufurahia kutokana navyo. Tena, tamaa huongeza shikamano kwa vitu. Kadiri mzunguko huu unaoendelea, hakuna kukoma kabisa kutokana na vitendo vya dhambi. 'Tamaa hii, hasira hii' – 'Ningependa matakwa yangu yatimizwe' – hii ndiyo tamaa. Matamanio ya kukusanya vitu visivyo na uhai na vinavyoharibika, matamanio ya raha inayotokana na muunganiko, shikamano kwa raha – haya yote ni aina za tamaa tu. Kitendo cha dhambi wakati mwingine huonekana kufanywa chini ya utawala wa 'tamaa' na wakati mwingine chini ya utawala wa 'hasira'. Dhambi hufanywa tofauti na zote mbili. Kwa hivyo, maneno yote mawili yametolewa. Kwa kweli, tamaa – maana yake kutamani, kupenda, na kuvutiwa na vitu vinavyoharibika – ndiyo chanzo cha dhambi zote. Tamaa inapozuiwa, ile ile tamaa hubadilika kuwa hasira. Kwa hivyo, kuonyesha kwamba tamaa moja ndiyo chanzo cha dhambi, Bwana ametumia umoja katika maneno yaliyotajwa hapo juu. Tamaa inapotimizwa, 'choyo' hutokea, na tamaa inapozuiwa (au kwa yule anayezuia), hasira hutokea. Kama yule anayezuia ana nguvu zaidi kuliko mwenyewe, basi 'hofu' hutokea badala ya 'hasira'. Kwa hivyo, katika Gita, hofu wakati mwingine hutajwa pamoja na tamaa na hasira; kwa mfano – 'asiye na shikamano, hofu, wala hasira' (4.10) na 'tamaa, hofu, na hasira zimekwisha' (5.28). **Jambo Maalum Kuhusu Tamaa** Tamaa ndiyo chanzo cha dhambi zote, huzuni, mateso, n.k. Mtu mwenye tamaa sio tu hapati furaha alipo macho, bali hapati furaha hata katika ndoto – 'Tamaa isiyoguswa, hata katika ndoto hakuna furaha' (Manas 7.90.1). Kile kinachotamaniwa hakifanyiki, na kile kisichotamaniwa hufanyika – hiki chenyewe huitwa msiba. Mtu akiacha 'kutamani' na 'kutotamani', basi msiba upo wapi? Matamanio ya vitu vinavyoharibika huitwa tamaa. Matamanio ya Nafsi Kuu isiyoharibika, ingawa yanaonekana kama tamaa, si 'tamaa' kweli; kwa sababu tamaa ya vitu vinavyoharibika haitimizwi kamwe; badala yake, huongezeka tu, lakini matamanio ya Mungu (baada ya kumpata Mungu) yanatimia. Pili, tamaa ni kwa kitu tofauti na mwenyewe, na Mungu si tofauti na mwenyewe. Vivyo hivyo, matamanio ya utumishi (Karma Yoga), ujuzi wa Ukweli (Jnana Yoga), na upendo kwa Mungu (Bhakti Yoga) pia si 'tamaa'. Matamanio ya kutambua Mungu, kwa kweli, ndiyo hitaji la kweli (njaa) la maisha. Hitaji la roho ni kwa Mungu pekee, lakini wakati uwezo wa kutofautisha unapodhibitiwa, huanza kutamani vitu vinavyoharibika. Mtu anaweza kushuku: Shughuli za kidunia zitafanya kazi vipi bila tamaa? Suluhisho ni hili: Shughuli za kidunia hufanya kazi kupitia vitu na vitendo, si kupitia matamanio ya akili. Vitu vina uhusiano na vitendo, iwe vitendo hivyo ni vya zamani (prarabdha) au vya sasa (udyoga). Vitendo ni vya nje, na matamanio ni ya ndani. Matunda ya vitendo vya nje (kwa namna ya vitu, hali, n.k.) pia ni ya nje. Tamaa haina uhusiano na kupata tunda (kitu, hali, n.k.). Kitu, kilicho chini ya utawala wa kitendo, kinawezaje kupatikana kwa kukitamani? Duniani, tunaona kwamba licha ya kuwa na tamaa ya utajiri, umaskini wa watu haondolewi. Isipokuwa watu wakuu walio huru, watu wengine wote hufa wakiwa bado wana tamaa ya kuishi. Iwe mtu anatamani au la, tunda lililokusudiwa kupatikana bila shaka litapatikana. Maana yake ni kwamba kile kilichokusudiwa kutendeka kitatendeka, na kile kisichokusudiwa kutendeka hakitatendeka kamwe, iwe mtu anakitamani au la. Kama vile hali mbaya huja hata bila kuitamani, vivyo hivyo, hali nzuri pia itakuja bila kuitamani. Ugonjwa huja bila kutamani ugonjwa, na afya hubaki bila kuitamani. Matukano na dharau hutokea bila kuyatamani, na sifa na heshima hutokea bila kuzitamani. Kama vile hali mbaya ni tunda la vitendo, vivyo hivyo, hali nzuri pia ni tunda la vitendo tu. Kwa hivyo, kupata au kutopata vitu, hali, n.k., kuna uhusiano na vitendo, si na tamaa. Tamaa inaweza kuwa kwa raha ya papo hapo au kwa raha ya baadaye. Matamanio ya kufurahia na kukusanya ni tamaa ya raha ya papo hapo, na matamanio ya kupata tunda la kitendo ni tamaa ya raha ya baadaye. Katika tamaa hizi zote mbili, kuna huzuni tu. Sababu ni kwamba tamaa haitoi huzuni tu katika sasa, lakini kwa kuwa ndiyo chanzo cha kuzaliwa tena baadaye, hutoa huzuni katika wakati ujao pia. Kwa hivyo, tamaa hizi zote mbili zinapaswa kuachwa. Karma (kitendo kilichopangwa) na vikarma (kitendo kilichokatazwa) vyote hutokea kwa sababu ya tamaa. 'Karma' hutokea kwa sababu ya tamaa, na tamaa inapoongezeka sana, 'vikarma' hutokea. Kwa sababu ya tamaa, shikamano kwa kitu kisicho kweli huwa imara. Tamaa isipokuwo, uhusiano na kitu kisicho kweli hukatika. Tamaa inapotimizwa, tunarudi katika hali ile ile tulikuwamo kabla ya tamaa kutokea. Kwa mfano, tamaa hutokea katika akili ya mtu: 'Ningependa nipate rubia mia moja.' Kabla ya hili, hakukuwa na tamaa katika akili yake ya kupata rubia mia moja; hivyo, uzoefu unathibitisha kwamba tamaa ni kitu kinachotokea. Kadiri tamaa ya rubia mia moja haijatokea, kulikuwa na hali ya 'kutokuwa na tamaa'. Kama, kwa sababu ya juhudi na mkondo, akapata rubia mia moja, basi hali hiyo ya kutokuwa na tamaa hurudi. Lakini kwa sababu ya shikamano kwa raha ya kidunia, hali hiyo haidumu, na tamaa mpya hutokea: 'Ningependa nipate rubia elfu moja.' Kwa njia hii, wala tamaa haitimizwi wala hakuna kuridhika kamwe. Hakuna kitu kinachopatikana isipokuwa uchovu tu! Kuacha 'tamaa', maana yake tamaa ya vitu vya kidunia, si ngumu. Fikiria kwa kina kidogo: Je, tamaa kweli haiondoki, au kweli haidumu? Itagundulika kwamba tamaa kweli haidumu! Huangamia kila mara; lakini mtu huihifadhi kwa kuibua tamaa mpya. Tamaa hutokea, na kile kilichotokea lazima kiangamie. Kwa hivyo, tamaa hujiangamiza yenyewe. Mtu asipotengeneza tamaa mpya, tamaa ya zamani hujiangamiza yenyewe, wakati mwingine baada ya kutimizwa na wakati mwingine baada ya kutotimizwa. Utimizwaji wa tamaa si kwa kila mtu wala si kwa milele, lakini kuachwa kwa tamaa ni kwa kila mtu na kwa milele. Sababu ni kwamba tamaa si ya kudumu na kuachwa ni kwa kudumu. Ni ugumu gani kuwa asiye na tamaa? Ugumu ni kwamba hatuwi wasio na shikamano (nirmama). Tukiwa wasio na shikamano, uwezo wa kuwa asiye na tamaa utakuja, na kutokana na kutokuwa na tamaa, uwezo wa kuwa asiye na shikamano (asanga) utakuja. Ukosefu wa shikamano, ukosefu wa tamaa, na ukosefu wa shikamano vinapofika, basi uhuru kutokana na mabadiliko, amani, na uhuru huja kiatomati. Zingatia jambo la kusikitisha. Tunaona kuacha tamaa kuwa ngumu sana. Lakini fikiria: Kama kuacha tamaa ni ngumu, basi je, kutimiza tamaa ni rahisi? Utimizwaji wa tamaa zote haujatokea kwa mtu yeyote duniani mpaka leo. Tuseme sisi, hata baba wa Mungu (Mfalme Dasharatha) hakupata tamaa yake itimizwe! Kwa hivyo, utimizwaji wa tamaa hauwezekani. Lakini kuachwa kwa tamaa si kazi isiyowezekana. Tukifikiri kwamba kuacha tamaa ni ngumu, basi hata kazi ngumu inaonekana kuwa rahisi ikilinganishwa na kazi isiyowezekana (utimizwaji wa tamaa); kwa sababu tamaa zinaweza kuachwa, lakini haziwezi kutimizwa. Kwa hivyo, kuacha tamaa ni rahisi ikilinganishwa na kutimiza tamaa. Kosa ni kwamba tunajitahidi kwa kile tusichoweza kufanya, na hatufanyi kile tunachoweza kufanya. Kwa hivyo, mtafutaji anapaswa kuacha tamaa, ambayo anaweza kufanya. Tamaa ni aina nne: (1) Timiza tamaa muhimu kwa ajili ya ustawi wa mwili tu. (2) Tamaa ile ya kibinafsi na ya haki, na ambayo utimizwaji wake ni zaidi ya uwezo wetu – itoe kwa Mungu na uiondoe. (3) Timiza tamaa ya wengine ambayo ni ya haki na yenye manufaa, na ambayo tuna uwezo wa kuitimiza. Kwa kutimiza tamaa za wengine kwa njia hii, nguvu ya kuacha tamaa inakuja kwetu. (4) Ondoa tamaa zingine zote zaidi ya aina hizi tatu kupitia kutafakari. 'Mla mkubwa, mwenye dhambi kubwa' – Kuna adui anayetulizwa kwa zawadi, ibada, au maombi, lakini 'tamaa' hii ni adui kama huyo ambaye hatulizwi na mtu yeyote. Tamaa hii haishibi kamwe – 'Moto wa tamaa hauzimiki, anasema Tulsidas, hata kwa mafuta mengi ya anasa.' Kama vile utajiri unapopatikana, choyo cha utajiri huongezeka tu, vivyo hivyo, anasa zinapopatikana, tamaa huongezeka tu. Kwa hivyo, tamaa huitwa 'mla mkubwa'. Tamaa pekee ndiyo chanzo cha dhambi zote. Dhambi zote kama wizi, wizi kwa nguvu, ukatili, n.k., hutokea tu kwa sababu ya tamaa. Kwa hivyo, tamaa huitwa 'mwenye dhambi kubwa'. Tamaa inapotokea, mtu huacha kazi yake, asili yake ya kweli, na mpendwa wake (Mungu), na huelekea kwenye ulimwengu unaoharibika. Kuelekea kwenye kitu kinachoharibika husababisha dhambi, na kwa sababu ya dhambi, mtu hupata kuzimu na kuzaliwa katika hali duni. Ni kwa sababu tu ya tamaa ya raha inayotokana na muunganiko kwamba ulimwengu unaonekana kuwa wa kweli na mwili unaobadilika kila mara, n.k., unaonekana kuwa thabiti. Kwa kuzingatia vitu vya kidunia kuwa thabiti, mtu hufurahia raha kutokana navyo na kuvitamani. Wakati wa kufurahia raha, umakini hapewi kwa uharibifu wa ulimwengu, na mtu huona anasa na yeye mwenyewe kuwa thabiti. Tamaa ya kupata raha kutokana na ulimwengu unaokufa – unaoangamia – kila wakati inawezaje kuwepo? Lakini tamaa ya kufurahia anasa za kidunia hutokea tu kwa kupuuza ujuzi kwamba 'ulimwengu unakufa kila wakati.' Wakati wa kuona zabibu zilizoiva katika filamu (sinema), hakuna tamaa ya kuzila; kama kuna, inathibitisha kwamba tumezizingatia kuwa za kweli. Kwa kuzingatia ulimwengu unaobadilika kuwa thabiti, umakini hauendi kabisa kuelekea kanuni ya kweli thabiti, ile Kanuni ya Kimungu, au kuelekea asili yake mwenyewe. Kutoipa umakini huko, mtu huacha kuelekea huko na kujikuta katika kufurahia anasa zinazoharibika. Hii inathibitisha kwamba bila kuacha kuelekea kanuni ya kweli, hakuna anasa ya kidunia inayoweza kufurahiva kabisa, na kwa kufurahia anasa ya kidunia kwa shikamano, mtu bila shaka huacha kuelekea kwa Mungu. Mtu anayefurahia vitu vya kidunia kwa mtazamo wa mfurahiaji hawezi kuepuka dhambi ambayo ni ukatili. Hufanya ukatili dhidi ya nafsi yake mwenyewe (anguko lake) na dhidi ya wengine. Kwa mfano, mtu akikusanya utajiri na kufurahia anasa nayo, basi kumwona, nyuso za masikini hujisikia huzuni kali kwa sababu ya ukosefu wa utajiri na anasa – huu ni ukatili dhidi yao. Kwa kufurahia anasa, hufanya ukatili (anguko) dhidi ya nafsi yake mwenyewe; kwa sababu ingawa ni kipande chenye ufahamu cha Mungu Mwenyewe, kwa kumpa umuhimu kitu kisicho na uhai (utajiri), kivitendo huwa mtumwa wa kitu kisicho na uhai, jambo linalosababisha anguko lake. Vitu vyote vya kufurahia ulimwenguni vina kikomo; kwa hivyo, kadiri anasa mtu anavyofurahia, anasa hizo hutoka tu kutokana na sehemu ya wengine. Hata hivyo, kwa kukubali vitu kwa ajili ya ustawi wa mwili tu, mtu hapati dhambi. Hata katika ustawi wa mwili, maandiko yanakataza kufurahia vitu kwa ajili yake mwenyewe tu. Kwa ajili ya ustawi wa mwili, kwanza vitu vinapaswa kutolewa kwa mama yake, baba yake, mwalimu wake, watoto wake, mke wake, wazee, n.k., na kisha kuchukulia nafsi yake mwenyewe. Mtu anayefurahia kwa mtazamo wa mfurahiaji husababisha anguko lake mwenyewe, hutumia vibaya na kuharibu vitu vya kufurahia, na hufanya ukatili dhidi ya watu walionyimwa; lakini hii haitumiki kwa mtu mkuu aliye huru. Ukatili kwa namna ya dhambi haufanyiki kupitia yeye; kwa sababu hana mtazamo wa mfurahiaji, na kupitia yeye, vitendo vilivyopangwa na maandiko tu hufanywa kwa mtazamo usio na tamaa kwa ajili ya ustawi tu. Vitu vinavyokuja katika matumizi ya mtu huyo mkuu huendelea; haviharibiki – maana yake, vikija kwake, vitu huwekwa katika matumizi mazuri, na hivyo kuwa na maana. Kadiri mwili unasemekana kuwa wa mtu huyo mkuo unavyobaki ulimwenguni, kupitia huo, ustawi wa viumbe hutokea kiatomati na kiasili. Hitaji la kimsingi kwa ajili ya ustawi wa mwili tu si 'mla mkubwa' wala 'mwenye dhambi kubwa'. Sababu ni kwamba hitaji la kimsingi kwa ajili ya ustawi wa mwili tu si tamaa. Hitaji linatimizwa; kwa mfano – njaa ilitokea na baada ya kula chakula, kuridhika kilipatikana. Lakini tamaa huongezeka. 'Ijue yeye pekee ndiye adui' – Ingawa kwa kweli, tu baada ya kuachwa kwa tamaa ya vitu vya kidunia ndipo uzoefu wa furaha na amani unapatikana, hata hivyo, kwa sababu ya ujinga, mtu hufikiri kwamba furaha hutoka kwenye vitu. Kwa njia hii, mtu, baada ya kuzingatia tamaa ya vitu kuwa chanzo cha furaha, ameiona kuwa rafiki yake na mwenye kumtakia mema. Kwa sababu ya dhana hii, tamaa haiangamii kamwe. Kwa hivyo, Bwana anasema hapa: Tambua tamaa hii si kama rafiki, bali kama adui. Tamaa ni adui wa mtu kwa sababu hufunika uwezo wake wa kutofautisha na kumshughulisha katika dhambi. Chanzo cha dhambi zote, mateso, kuzimu, n.k., ulimwenguni, ni tamaa tu. Popote ambapo mtu yeyote anateseka katika ulimwengu huu au ule ujao, tamaa ya kitu kisicho kweli ndiyo sababu. Kutokana na tamaa, aina zote za mateso hutokea, na hakuna furaha yoyote inayotokea. **Jambo Maalum** Njia kuu na rahisi ya kuharibu tamaa ni – kuwatumikia wengine, kuwapa furaha. Viumbe vingine vilivyo na miili kwa hakika ni wengine; hata kile kinachoitwa mwili, hisi, akili, akili, na nishati ya uhai ni wengine. Kwa hivyo, ustawi wao pia unafanywa kwa mtazamo wa utumishi, si kwa mtazamo wa mfurahiaji. Furaha haipaswi kupatikana kutokana nao. Katika Karma Yoga, 'kitendo' kinachofanywa na mwili mkubwa, 'kutafakari' kunachofanywa na mwili mwembamba, na 'utulivu' wa mwili wa sababu – yote matatu si kwa ajili yake mwenyewe, bali kwa ajili ya ulimwengu tu. Sababu ni kwamba mwili mkubwa una umoja na ulimwengu mkubwa, mwili mwembamba na ulimwengu mwembamba, na mwili wa sababu na ulimwengu wa sababu. Kwa hivyo, ni sawa kuwatumikia wengine kupitia mwili, vitu, na vitendo, lakini si sawa kuwa na kiburi cha kuwa mtumishi ndani yake mwenyewe. Ni sawa kutafakari ustawi wa wengine kwa mwili mwembamba, lakini si sawa kupata furaha kutokana na hilo. Ni sawa kuwa na utulivu kwa mwili wa sababu, lakini si sawa kupata furaha kutokana na utulivu. Kwa njia hii, kwa kutopata furaha, shikamano kwa tunda huondolewa; baada ya kuondolewa kwa shikamano kwa tunda, shikamano kwa kitendo huondolewa kwa urahisi. 'Amri yangu ipate kutawala'; 'mtu fulani atiie amri yangu'; 'kitu fulani kikuje katika matumizi yangu'; 'hoja yangu ipate kuthibitishwa' – haya yote ni aina za tamaa tu. Tamaa ya kuchukua kitu kutoka kwenye ulimwengu unaoharibika (usio kweli) ni chanzo kikubwa cha msiba. Kwa kutimiza tamaa ya haki ya wengine (ambayo ina ustawi wa wengine na ambayo tuna uwezo wa kuitimiza), nguvu ya kuacha tamaa inakuja kwetu. Hata kama hatuwezi kutimiza tamaa ya wengine, hisia ya kuitimiza inapaswa kubaki moyoni. Utambulisho – Mimi-ni (kujiona kuwa mwili), Wangu-ni (kuzingatia mwili, n.k., vitu kuwa vyake mwenyewe), na tamaa (hisia – 'kitu fulani kipatikane') – kupitia hizi tatu tu ndivyo roho inavyofungwa katika ulimwengu. Kutokana na utambulisho hutokea ukomo, kutokana na wangu-ni hutokea mabadiliko, na kutokana na tamaa hutokea wasiwasi. Kupitia kuachwa kwa tamaa, wangu-ni huondolewa, na kupitia kuachwa kwa wangu-ni, utambulisho huondolewa. Karma Yogi, kwa kanuni, hazingatii uhusiano wowote wa nafsi yake mwenyewe na yoyote kati ya hizi; kwa sababu hazingatii mwili, hisi, akili, akili, ubinafsi, vitu, n.k., kuwa vyake mwenyewe au kwa ajili yake mwenyewe; anazingatia mwili huu, n.k., kuwa wa ulimwengu tu na kwa ajili ya utumishi wa ulimwengu, ambayo kwa kweli ndivyo ilivyo. Wakati kuna hisia ya kutompa mtu yeyote uchungu, utumishi huanza. Kwa hivyo, katika moyo wa mtafutaji, hisia – 'msiwe na uchungu' – inapaswa kubaki kila mara. Kama, kwa makosa, mtu akapata uchungu kwa sababu yetu, tunapaswa kuomba msamaha. Hata kama hawakisamehe, hakuna hofu. Sababu ni kwamba msamaha kutoka upande wa Mungu hutokea kiatomati kwa anayeomba msamaha kwa moyo wa dhati. Wakati wa kutumikia, mtafutaji anapaswa kuwa mwangalifu kila wakati kwamba hisia ya kuchukua kitu kwa malipo ya utumishi haitokee ndani yake. Kwa kutumikia kwa njia hii, adui kwa namna ya tamaa huharibika kwa urahisi. **Muunganisho:** Hata baada ya kujua 'hii ni dhambi', mtu hujishughulisha na dhambi; kwa hivyo, ni kwa nini ujuzi huu hauingii tabia? Bwana anaelezea hili katika mistari miwili ijayo.